Office for the Equal Treatment of EU Workers

Ίση μεταχείριση εργαζομένων της ΕΕ

1. Τι είναι η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων;

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων ανήκει στις θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ.
Χάρη σε αυτήν οι πολίτες 28 χωρών της ΕΕ καθώς και της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας μπορούν να βρουν εργασία σε οποιαδήποτε από αυτές τις χώρες, χωρίς να χρειάζονται άδεια εργασίας.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων ισχύει και για τα μέλη της οικογένειας των πολιτών των ανωτέρω χωρών, ακόμη και αν τα μέλη της οικογένειας προέρχονται από τρίτες χώρες.

Στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων έχετε τα ακόλουθα δικαιώματα:

  • να αναζητήσετε εργασία σε μια άλλη χώρα,
  • να εργάζεστε σε μια άλλη χώρα, χωρίς να χρειάζεστε άδεια εργασίας,
  • να κατοικείτε εκεί για αυτόν τον σκοπό,
  • να παραμείνετε εκεί ακόμη και μετά τη λήξη της σχέσης εργασίας,
  • να έχετε την ίδια μεταχείριση όπως οι υπήκοοι της χώρας υποδοχής αναφορικά με την πρόσβαση στην εργασία, την εκπαίδευση και μετεκπαίδευση, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, την κατοικία καθώς και οποιαδήποτε άλλη κοινωνική και φορολογική ενίσχυση.

2. Ίση μεταχείριση

Οι πολίτες της ΕΕ που εργάζονται σε άλλη χώρα της ΕΕ (χώρα υποδοχής) και τα μέλη της οικογένειάς τους δικαιούνται την ίδια μεταχείριση όπως και οι υπήκοοι της χώρας υποδοχής.

Για όσους αναζητούν εργασία αυτό σημαίνει συγκεκριμένα:

  • Δικαιούνται να λάβουν την ίδια υποστήριξη από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης όπως και οι υπήκοοι της χώρας υποδοχής.
  • Ωστόσο υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί αναφορικά με τις παροχές διαβίωσης.

Προσοχή: Όταν υποβάλετε αίτηση για μια θέση εργασίας, ο εργοδότης δεν επιτρέπεται να σας αντιμετωπίζει δυσμενέστερα από άλλους υποψήφιους, επειδή έχετε την κατοικία σας σε άλλο κράτος μέλος.

Προσοχή: Οι εργοδότες μπορούν κατ’ αρχήν να ζητούν από τους υποψήφιους που έρχονται από άλλα κράτη μέλη να μιλούν Γερμανικά (βλ. και τη θεματική ενότητα «Πώς να μάθετε Γερμανικά»). Ωστόσο, οι απαιτήσεις γλώσσας θα πρέπει να είναι εύλογες και να ανταποκρίνονται στην εκάστοτε θέση εργασίας. Ειδικότερα δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται οι γνώσεις της γερμανικής γλώσσας ως πρόφαση για τη δυσμενή διάκριση ή τον αποκλεισμό πολιτών της ΕΕ από τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις και για ορισμένες θέσεις εργασίας μπορεί να δικαιολογείται η απαίτηση πολύ καλών γνώσεων της γλώσσας. Απαράδεκτο είναι, όμως, να ζητείται από τους υποψήφιους να είναι τα Γερμανικά η «μητρική γλώσσα» τους.

Από την 1η ημέρα εργασίας όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα:

  • πρόσβασης σε εκπαίδευση, επαγγελματικά σχολεία και μετεκπαίδευση,
  • πρόσβασης σε κατοικία, συμπεριλαμβανομένων κοινωνικών κατοικιών, ή ελαφρύνσεων σε περίπτωση απόκτησης ακίνητης ιδιοκτησίας,
  • λήψης κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωματικών παροχών διαβίωσης, εφόσον έχουν πολύ χαμηλό εισόδημα.

Και στον χώρο εργασίας θα πρέπει να έχουν την ίδια αντιμετώπιση όπως οι συνάδελφοί τους που είναι υπήκοοι της χώρας υποδοχής. Αυτό ισχύει ιδίως για:

  • αποδοχές, καταγγελία καθώς και λοιπούς όρους απασχόλησης και εργασίας,
  • υγεία και ασφάλεια στην εργασία,
  • το δικαίωμα συμμετοχής σε συνδικαλιστική οργάνωση, το δικαίωμα εκλογής του διοικητικού συμβουλίου της ή το δικαίωμα να εκλεγεί ο ίδιος ο εργαζόμενος ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Εάν μεταβείτε σε μια άλλη χώρα της ΕΕ για να ζήσετε ή για να εργαστείτε εκεί, δεν θα πρέπει να έχετε οποιαδήποτε μειονεκτήματα. Αυτό αφορά και την κοινωνική ασφάλισή σας. Για αυτό υπάρχουν ευρωπαϊκοί κανόνες που προστατεύουν τις απαιτήσεις σας αναφορικά με την κοινωνική ασφάλιση. Οι κανόνες αυτοί ισχύουν στις 28 χώρες της ΕΕ καθώς και στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία.

Οι κανόνες αυτοί βασίζονται σε 4 βασικές αρχές:

  • Πάντα υπάγεστε στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης μιας μόνο χώρας. Αυτό σημαίνει ότι πληρώνετε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης μόνο σε αυτήν τη χώρα.
  • Έχετε τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις όπως και οι υπήκοοι της χώρας αυτής.
  • Οι χρόνοι ασφάλισης, απασχόλησης και κατοικίας σας σε άλλες χώρες λαμβάνονται υπόψη για τις απαιτήσεις σας στην κοινωνική ασφάλιση.
  • Εάν έχετε απαίτηση χρηματικών παροχών σε μια χώρα, δικαιούστε να τις λάβετε, ακόμα και αν δεν κατοικείτε στη χώρα αυτή.

Μπορείτε να διεκδικήσετε τα δικαιώματα αυτά ακόμα και δικαστικά.

Συνήθεις ερωτήσεις σχετικά με Ίση μεταχείριση εργαζομένων της ΕΕ

Η απασχόληση στη Δημόσια Διοίκηση (δημόσια υπηρεσία) είναι κατ’ αρχήν ανοιχτή και σε πολίτες της ΕΕ καθώς και σε υπηκόους τρίτων χωρών. Ως πολίτης της ΕΕ μπορείτε επιπλέον να γίνεται και δημόσιος υπάλληλος στη Γερμανία. Αυτό ορίζεται ρητώς στο άρθρο 7 του γερμανικού νόμου σχετικά με τους ομοσπονδιακούς υπαλλήλους (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.). Η πρόσβαση στον δημοσιοϋπαλληλικό κλάδο μπορεί βέβαια να υπόκειται σε περιορισμούς δυνάμει διατάξεων του ευρωπαϊκού δικαίου όσον αφορά τον πυρήνα των καθηκόντων δημόσιας εξουσίας, τα οποία προορίζονται αποκλειστικά στους υπηκόους μιας χώρας (ένα ακραίο παράδειγμα είναι το αξίωμα του Προέδρου της Ομοσπονδίας). Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων του δημοσιοϋπαλληλικού κλάδου της Γερμανίας δεν θεωρείται ότι αφορά την άσκηση δημόσιας εξουσίας.

Το ίδιο νομικό καθεστώς ισχύει και για τα μέλη οικογένειας. Τα μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ δικαιούνται επίσης να έχουν ίση πρόσβαση στην αγορά εργασίας (άρθρο 23 της Οδηγίας 2004/38/ΕΚ). Η πρόσβαση αυτή περιλαμβάνει και την απασχόληση στο Δημόσιο ως μισθωτός ή υπάλληλος.

Συμβουλή: Εάν ενδιαφέρεστε για μια θέση εργασίας στο Δημόσιο, μην διστάσετε να υποβάλετε την αίτησή σας. Αποτελεί δηλωμένο στόχο της Ομόσπονδης Κυβέρνησης της Γερμανίας να αυξηθεί το ποσοστό των ανθρώπων με μεταναστευτικό υπόβαθρο στη Δημόσια Διοίκηση της Ομοσπονδίας.

Ως εργαζόμενος θεωρείται όποιος

  • για ορισμένο χρονικό διάστημα
  • παρέχει υπηρεσίες
  • για άλλον
  • υπό τις οδηγίες του
  • λαμβάνοντας αμοιβή ως αντιπαροχή.

Το εάν πληρούνται τα κριτήρια αυτά, εξαρτάται από την κάθε επί μέρους περίπτωση. Δεν υπάρχουν ελάχιστες προϋποθέσεις έκτασης ή αμοιβής για την εργασία. Εργαζόμενοι μπορούν να είναι και όσοι εργάζονται στο πλαίσιο μερικής απασχόλησης ή λαμβάνουν χαμηλό εισόδημα.

Όσοι εργάζονται ως αυτοαπασχολούμενοι δεν θεωρούνται εργαζόμενοι, οπότε δεν απολαύουν της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Το δικαίωμά τους να εργαστούν εδώ βασίζεται είτε στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, εφόσον έχουν την επιχειρηματική τους έδρα σε άλλη χώρα, είτε στην ελευθερία εγκατάστασης, εφόσον έχουν την επιχειρηματική τους έδρα στη Γερμανία.

Οι φοιτητές δεν είναι εργαζόμενοι. Μπορούν, όμως, να θεωρηθούν εργαζόμενοι, εάν εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων ανήκει στις θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ.
Χάρη σε αυτήν οι πολίτες 28 χωρών της ΕΕ καθώς και της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας μπορούν να βρουν εργασία σε οποιαδήποτε από αυτές τις χώρες, χωρίς να χρειάζονται άδεια εργασίας.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων ισχύει και για τα μέλη της οικογένειας των πολιτών των ανωτέρω χωρών, ακόμη και αν τα μέλη της οικογένειας προέρχονται από τρίτες χώρες.

Στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων έχετε τα ακόλουθα δικαιώματα:

  • να αναζητήσετε εργασία σε μια άλλη χώρα,
  • να εργάζεστε σε μια άλλη χώρα, χωρίς να χρειάζεστε άδεια εργασίας,
  • να κατοικείτε εκεί για αυτόν τον σκοπό,
  • να παραμείνετε εκεί ακόμη και μετά τη λήξη της σχέσης εργασίας,
  • να έχετε την ίδια μεταχείριση όπως οι υπήκοοι της χώρας υποδοχής αναφορικά με την πρόσβαση στην εργασία, την εκπαίδευση και μετεκπαίδευση, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, την κατοικία καθώς και οποιαδήποτε άλλη κοινωνική και φορολογική ενίσχυση.

Ήδη από την 1η ημέρα εργασίας έχετε τα εξής δικαιώματα:

Στον χώρο εργασίας θα πρέπει να απολαμβάνετε την ίδια αντιμετώπιση όπως οι συνάδελφοί σας που είναι υπήκοοι της χώρας υποδοχής. Αυτό ισχύει ιδίως για:

  • αποδοχές, καταγγελία καθώς και λοιπούς όρους απασχόλησης και εργασίας,
  • υγεία και ασφάλεια στην εργασία,
  • το δικαίωμα συμμετοχής σε συνδικαλιστική οργάνωση, το δικαίωμα εκλογής του διοικητικού συμβουλίου της ή το δικαίωμα να εκλεγείτε ο ίδιος ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Κατά την αναζήτηση εργασίας δικαιούστε την ίδια υποστήριξη από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης όπως οι υπήκοοι της χώρας υποδοχής. Ωστόσο υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί αναφορικά με τις παροχές διαβίωσης.

Εάν εργάζεστε σε άλλη χώρα της ΕΕ, τόσο εσείς όσο και η οικογένειά σας πρέπει να έχετε την ίδια μεταχείριση όπως οι συνάδελφοί σας που είναι υπήκοοι της χώρας αυτής. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης δεν απαγορεύει μόνο τις ανοιχτές διακρίσεις, αλλά οποιαδήποτε ρύθμιση, η οποία σας αδικεί. Όπως για παράδειγμα, εάν για μια θέση εργασίας προβλέπονται προϋποθέσεις που είναι δυσκολότερο να εκπληρωθούν από αλλοδαπούς απ’ ότι από Γερμανούς και οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι απαραίτητες για την εργασία αυτή. Μπορείτε να διεκδικήσετε το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης δικαστικά.

Οι πολίτες της Ένωσης που υπάγονται στη γερμανική κοινωνική ασφάλιση έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις όπως οι Γερμανοί. Δεν επιτρέπεται να τυγχάνουν χειρότερες μεταχείρισης λόγω της ιθαγένειάς τους. Εάν η απαίτηση για κάποια παροχή εξαρτάται από τον χρόνο ασφάλισης, όπως συμβαίνει στη γερμανική εκ του νόμου προβλεπόμενη ασφάλιση των συντάξεων, οι προϋποθέσεις αυτές θα πρέπει να πληρούνται και από τους πολίτες της Ένωσης. Εάν οι χρόνοι ασφάλισης στη Γερμανία δεν επαρκούν, ώστε να υφίσταται απαίτηση εκεί, λαμβάνονται υπόψη και οι χρόνοι ασφάλισης σε άλλες χώρες της ΕΕ, στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία ή την Ελβετία. Έτσι εξασφαλίζεται ότι δεν θα απολεσθεί η προστασία της ασφάλισης ούτε θα εκπέσουν χρόνοι ασφάλισης, εάν οι πολίτες της ΕΕ αποφασίσουν να εργαστούν σε μια άλλη από αυτές τις χώρες.