Office for the Equal Treatment of EU Workers

Οικογένεια και παιδιά

Υπάρχουν διάφορες κρατικές παροχές που στοχεύουν στην οικονομική ανακούφιση και ενίσχυση των οικογενειών. Στις σημαντικότερες οικογενειακές παροχές συγκαταλέγονται το επίδομα τέκνων, η προσαύξηση λόγω τέκνων και το γονεϊκό επίδομα.

1. Παροχές πριν και μετά την εγκυμοσύνη

Οι (μέλλουσες) μητέρες που εργάζονται στη Γερμανία υπάγονται στον γερμανικό νόμο για την προστασία της μητρότητας. Ο νόμος αυτός προστατεύει από κινδύνους στον χώρο εργασίας και τους προσφέρει ιδιαίτερη προστασία από την απόλυση. Έτσι οι μέλλουσες μητέρες επιτρέπεται να εργάζονται κατά τις τελευταίες 6 εβδομάδες πριν τον τοκετό μόνο με συναίνεσή τους ενώ για έως 8 εβδομάδες μετά τον τοκετό δικαιούνται να απέχουν από την εργασία τους. Σε περίπτωση πρόωρου ή πολλαπλού τοκετού οι μητέρες δεν επιτρέπεται να εργαστούν για 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Σε περίπτωση πρόωρων γεννήσεων ή άλλων πρόωρων τοκετών η προθεσμία καταγγελίας για την προστασία της μητρότητας παρατείνεται μετά τον τοκετό κατά τις ημέρες που δεν μπόρεσαν να χρησιμοποιηθούν πριν από τον τοκετό. Πέρα από αυτό ο νόμος απαγορεύει ορισμένες εργασίες (για παράδειγμα κατ’ αποκοπή εργασία, εργασία σε γραμμή παραγωγής, υπερωρίες, εργασία τις Κυριακές ή κατά τη διάρκεια της νύχτας). Εάν υπάρχει ατομική βεβαίωση γιατρού που απαγορεύει την εργασία, η βεβαίωση αυτή ισχύει επίσης.

Για την προστασία της γυναίκας από οικονομικά μειονεκτήματα κατά το διάστημα αυτό, ο γερμανικός νόμος για την προστασία της μητρότητας προβλέπει διάφορες παροχές μητρότητας:

  • το επίδομα μητρότητας,
  • την προσαύξηση εργοδότη στο επίδομα μητρότητας κατά τις προθεσμίες καταγγελίας για την προστασία της μητρότητας,
  • την αμοιβή σε περίπτωση απαγορευμένων εργασιών εκτός της προθεσμίας καταγγελίας για την προστασία της μητρότητας (ελάχιστος μισθός για την προστασία της μητρότητας).

2. Επίδομα τέκνων

Μπορείτε να αιτηθείτε τη χορήγηση γερμανικού επιδόματος τέκνων για τα παιδιά σας, εφόσον:

  • είστε υπήκοος ενός κράτους μέλους της ΕΕ, της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας (κράτη ΕΟΧ) ή της Ελβετίας,
  • έχετε στη Γερμανία τον τόπο μόνιμης κατοικίας σας ή συνήθους διαμονής και συνεπώς υπόκεισθε απεριόριστα σε υποχρέωση φορολογία εισοδήματος. Εάν ο τόπος μόνιμης κατοικίας ή συνήθους διαμονής δεν βρίσκεται στη Γερμανία, αλλά τουλάχιστον το 90 % του εισοδήματός σας προέρχεται από τη Γερμανία, μπορείτε κατόπιν σχετικού αιτήματός σας προς την εφορία να αντιμετωπίζεστε ως απεριόριστα υποκείμενος σε φορολογική υποχρέωση.
  • Ένα δικαίωμα μπορεί να υφίσταται και εάν είστε στη Γερμανία περιορισμένα υποκείμενος σε φορολογική υποχρέωση, γιατί ο τόπος μόνιμης κατοικίας ή συνήθους διαμονής δεν βρίσκεται στη Γερμανία, αλλά εργάζεστε εδώ ως υποκείμενος σε υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.

Προσοχή: Κατά τους πρώτους τρεις μήνες από τη μετοίκηση ή τη μεταφορά του τόπου συνήθους διαμονής στη Γερμανία δεν θα έχετε δικαίωμα στο επίδομα τέκνων, εφόσον μέσα σε αυτό το διάστημα δεν εμφανίσετε έσοδα στη χώρα. Σε αυτά συγκαταλέγεται το εισόδημα από την εργασία σας (εξαρτημένη εργασία ή αυτοαπασχόληση) ή τα έσοδα από την άσκηση επιτηδεύματος/ελεύθερου επαγγέλματος (άρθρο 2, παρ. 1 αρ.1 έως 4 νόμου περί φορολογίας εισοδήματος).

  • Για το δικαίωμα επιδόματος τέκνων πρέπει να έχετε δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας. Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας έχετε εάν για παράδειγμα εργάζεστε (με καθεστώς εξαρτημένης εργασίας ή αυτοαπασχόλησης) ή είστε μέλος της οικογένειας υπηκόου κράτους μέλους της ΕΕ (άρθρο 2 παρ. 2 αρ. 1 ή άρθρο 2 αρ. 2-7 νόμου περί ελεύθερης κυκλοφορίας/ΕΕ). Εάν δεν εργάζεστε είναι απαραίτητο να διαθέτετε επαρκή υγειονομική ασφαλιστική προστασία και επαρκή μέσα διαβίωσης. Διαφορετικά δεν έχετε δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας. Αυτό ισχύει και για τα μη εργαζόμενα μέλη της οικογένειας.

Προσοχή: Εφόσον το δικαίωμα σας στην ελεύθερη κυκλοφορία προκύπτει αποκλειστικά από τον σκοπό της αναζήτησης εργασίας (άρθρο 2 παρ. 2 αρ. 1α νόμου περί ελεύθερης κυκλοφορίας/ΕΕ), δεν υφίσταται δικαίωμα επιδόματος τέκνων. Αυτό δεν ισχύει μόνο στην περίπτωση προηγούμενης διαμονής σας στη Γερμανία στη βάση άλλου δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, πριν την έναρξη της αναζήτησης εργασίας, π.χ. γιατί πριν εργαζόσασταν. Σε αυτή την περίπτωση επίδομα τέκνων δικαιούνται και όσοι αναζητούν εργασία.

Επίδομα τέκνων καταβάλλεται κατά κανόνα για παιδιά έως το 18ο έτος της ηλικίας τους. Σε αυτά συγκαταλέγονται:
•    βιολογικά και υιοθετημένα παιδιά,
•    θετά παιδιά,
•    παιδιά ανάδοχων γονέων,
•    εγγόνια.

Εάν το παιδί είναι μεγαλύτερο από 18 ετών η καταβολή του επιδόματος τέκνων είναι δυνατή μόνο υπό ειδικές προϋποθέσεις. Για περισσότερα σχετικά ανατρέξτε στις Συχνές ερωτήσεις.

Προσοχή: Προσοχή: Εάν η οικογένειά σας κατοικεί σε άλλη χώρα της ΕΕ, θα πρέπει πρώτα να διευκρινιστεί ποια χώρα είναι αρμόδια για την καταβολή του επιδόματος τέκνων. Μπορεί να λαμβάνετε περισσότερες από μία μερικές παροχές από διάφορες χώρες της ΕΕ. Αυτό εξαρτάται από την οικογενειακή σας κατάσταση. Εδώ μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τις διασυνοριακές περιπτώσεις.

Η αίτηση για το επίδομα τέκνων υποβάλλεται από τον γονέα, με τον οποίο κατοικεί το παιδί, στο Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων. Το επίδομα τέκνων ανέρχεται για το πρώτο και το δεύτερο παιδί σε 204 ευρώ το μήνα για το κάθε παιδί, για το τρίτο παιδί σε 210 ευρώ και για κάθε άλλο παιδί σε 235 ευρώ.

Προσοχή: Από την 1η Ιανουαρίου 2018 ισχύουν μικρότερες προθεσμίες για αναδρομικές αιτήσεις για τη χορήγηση επιδόματος τέκνων. Από την παραλαβή της αίτησης, το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων θα σας καταβάλει αναδρομικά επίδομα τέκνων μόνο για τους τελευταίους 6 μήνες.

Περισσότερες υποδείξεις σχετικά με το επίδομα τέκνων και την υποβολή της αίτησης (π.χ. έντυπα του Ταμείου Οικογενειακών Επιδομάτων) θα βρείτε σε πολλές γλώσσες στον ιστότοπο του Ταμείου Οικογενειακών Επιδομάτων. 

3. Προσαύξηση λόγω τέκνων

Η προσαύξηση λόγω τέκνων σύμφωνα με το άρθρο 6α του γερμανικού ομοσπονδιακού νόμου σχετικά με το επίδομα τέκνων (BKGG) ενισχύει γονείς, το μηνιαίο εισόδημα των οποίων δεν επαρκεί για την πλήρη κάλυψη των αναγκών της οικογένειας. Έχει ως στόχο να διασφαλίσει πως οι γονείς δεν θα εξαρτώνται από το επίδομα ανεργίας ΙΙ εξαιτίας των παιδιών τους. Η προσαύξηση λόγω τέκνων ανέρχεται κατ’ ανώτατο όριο σε 185 ευρώ μηνιαίως για κάθε παιδί και καλύπτει μαζί με το επίδομα τέκνων το μέσο επίπεδο των παιδικών αναγκών. Όποιος λαμβάνει προσαύξηση λόγω τέκνων δικαιούται επίσης παροχές του προγράμματος εκπαίδευσης και συμμετοχής και απαλλάσσεται από την υποχρέωση καταβολής τελών στους παιδικούς σταθμούς.

Οι γονείς δικαιούνται να λαμβάνουν προσαύξηση λόγω τέκνων εφόσον

  • τα παιδιά είναι άγαμα και δεν έχουν συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας τους,
  • ζουν στο ίδιο νοικοκυριό με τους γονείς,
  • για αυτά τα παιδιά χορηγείται επίδομα τέκνων ή μία παροχή που αποκλείει το επίδομα τέκνων,
  • το μηνιαίο εισόδημα των γονέων ανέρχεται στα 900 ευρώ για δύο γονείς και τα 600 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες,
  • οι ανάγκες της οικογένειας καλύπτονται με τη χορήγηση επιδόματος τέκνων, προσαύξησης λόγω τέκνων και ενδεχομένως επιδόματος κατοικίας και συνεπώς δεν προκύπτει κανένα δικαίωμα για τη χορήγηση επιδόματος ανεργίας ΙΙ.
  • Το εισόδημά σας βάσει του οποίου υπολογίζεται η προσαύξηση λόγω τέκνων δεν είναι τόσο υψηλό, ώστε να επιφέρει μηδενισμό της προσαύξησης λόγω τέκνων.

Προσοχή: Από την 1η Ιανουαρίου 2020 καταργήθηκε το προκαθορισμένο ανώτατο εισοδηματικό όριο που ίσχυε μέχρι τότε!

4. Γονεϊκό επίδομα

Το γονεϊκό επίδομα είναι μία οικονομική ενίσχυση για οικογένειες μετά τη γέννηση ενός παιδιού. Το γονεϊκό επίδομα καλύπτει ένα μέρος του εισοδήματος που λείπει, εάν θέλετε μετά τη γέννηση να είστε με το παιδί σας και διακόπτετε για αυτόν τον λόγο την εργασία σας ή την περιορίζετε. Απαίτηση επί του γονεϊκού επιδόματος υφίσταται, όταν το παιδί έχει την κατοικία του στη Γερμανία ή ένας από τους γονείς εργάζεται ή εργαζόταν στη Γερμανία. Γονεϊκό επίδομα δικαιούται όποιος

  • κατά τους μήνες, για τους οποίους ζητά το γονεϊκό επίδομα δεν εργάζεται κατά μέσο όρο περισσότερο από 30 ώρες εβδομαδιαίως τον μήνα
  • φροντίζει και μεγαλώνει το παιδί ο ίδιος,
  • ζει με το παιδί στο ίδιο νοικοκυριό και
  • έχει την κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του στη Γερμανία.

Η αίτηση για το γονεϊκό επίδομα υποβάλλεται στην τοπική υπηρεσία γονεϊκών επιδομάτων. Μπορείτε να βρείτε την αρμόδια για εσάς υπηρεσία γονεϊκών επιδομάτων εδώ.

Ανάλογα με τις ανάγκες των γονέων οι ρυθμίσεις για το γονεϊκό επίδομα προσφέρουν διαφορετικές δυνατότητες.

Το βασικό γονεϊκό επίδομα ανέρχεται σε 65 % έως 100 % ανάλογα με το καθαρό εισόδημα πριν από τη γέννηση. Όσο χαμηλότερο είναι το εισόδημα τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό. Ανέρχεται σε τουλάχιστον 300 ευρώ και κατ’ ανώτατο όριο σε 1.800 ευρώ μηνιαίως. Πατέρες και μητέρες μπορούν να το λάβουν για έως 14 μήνες και να επιμερίσουν το διάστημα μεταξύ τους. Κάθε γονέας μπορεί να το λάβει για ελάχιστο διάστημα 2 μηνών και για έως 12 μήνες. Το ανώτατο όριο των 14 μηνών προϋποθέτει ότι αμφότεροι οι γονείς συμμετέχουν στην ανατροφή του παιδιού με αποτέλεσμα να στερούνται αμφότεροι το εισόδημά τους από την εργασία τους. Όσοι μεγαλώνουν μόνοι τους τα παιδιά τους μπορούν, επειδή δεν έχουν σύντροφο, να λάβουν το γονεϊκό επίδομα για το συνολικό διάστημα των 14 μηνών ως αποζημίωση για το εισόδημα που στερούνται από την εργασία τους. Υπάρχουν και άλλες μορφές γονεϊκού επιδόματος, για παράδειγμα για γονείς που θέλουν να εργαστούν σε σχέση μερικής απασχόλησης, όσο λαμβάνουν το γονεϊκό επίδομα (γονεϊκό επίδομα παρατεταμένης διάρκειας). Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε τις Συχνές ερωτήσεις.

Προσοχή: Για όλες τις οικογενειακές παροχές για εργαζόμενους/-ες από χώρες της ΕΕ ισχύει: Αρμόδια για τη χορήγηση οικογενειακών παροχών είναι κατά προτεραιότητα η χώρα, στην οποία εργάζονται οι γονείς. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας θεωρείται ότι εργάζεστε, επειδή η σχέση εργασίας σας εξακολουθεί να υφίσταται για το διάστημα αυτό. Εάν οι γονείς εργάζονται σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ, αρμόδια είναι κατά προτεραιότητα η χώρα, στην οποία κατοικεί το παιδί. Είναι πιθανό το άλλο (δευτερεύον) κράτος να πρέπει να καταβάλλει ένα ποσό διαφοράς, εφόσον η παροχή σε αυτό θα ήταν υψηλότερη από εκείνη που καταβάλλεται στο κατά προτεραιότητα αρμόδιο κράτος.

5. Γονική άδεια

Η γονική άδεια είναι ένα δικαίωμα του εργαζόμενου ή/και της εργαζόμενης έναντι του εργοδότη που εργάζονται συνήθως στη Γερμανία καθώς και για όσους εργάζονται στο εξωτερικό, εφόσον η σχέση εργασίας διέπεται από το γερμανικό εργατικό δίκαιο. Με τη γονική άδεια μπορείτε να απέχετε από τα εργασιακά σας καθήκοντα ή να μειώσετε τις ώρες εργασίας σας για να φροντίσετε το παιδί σας. Εάν κάνετε χρήση της γονικής άδειας είστε ελεύθερος από τα εργασιακά σας καθήκοντα. Δεν λαμβάνετε καμία αμοιβή. Μπορείτε, ωστόσο, για το διάστημα της γονικής άδειας να λάβετε γονεϊκό επίδομα εφόσον πληροίτε τις προϋποθέσεις που αναφέρονται παραπάνω.

Προσοχή: Κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας δεν μπορούν να σας απολύσουν. Η σχέση εργασία βρίσκεται απλώς σε αναστολή και δικαιούσθε να επιστρέψετε στην εργασία σας.

Για να έχετε δικαίωμα γονικής άδειας, θα πρέπει να πληροίτε ορισμένες προϋποθέσεις. Για περισσότερα σχετικά ανατρέξτε στις Συχνές ερωτήσεις.

6. Φύλαξη παιδιών

Παιδιά που έχουν συμπληρώσει το 1ο έτος της ηλικίας τους δικαιούνται βάσει νόμου μία θέση φύλαξης σε παιδικό σταθμό ημέρας (ονομάζεται επίσης «Kita») ή σε μονάδα ημερήσιας φιλοξενίας παιδιών (σε παιδοκόμο). Αυτό το δικαίωμα φύλαξης του παιδιού ισχύει από τα πρώτα γενέθλιά του μέχρι να ξεκινήσει το σχολείο.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να παραχωρηθεί θέση σε παιδικό σταθμό και πριν από τα πρώτα γενέθλια του παιδιού (π.χ. εάν οι γονείς εργάζονται, αναζητούν εργασία ή συμμετέχουν σε πρόγραμμα εκπαίδευσης).

Οι γονείς μπορούν να επιλέξουν, εάν θέλουν το παιδί τους να πηγαίνει σε παιδικό σταθμό ημέρας ή εάν θέλουν να το προσέχει παιδοκόμος. Για να λάβετε μια θέση σε παιδικό σταθμό, θα πρέπει να υποβάλετε αίτηση στην αρμόδια Υπηρεσία Ανηλίκων.

Πολλές υπηρεσίες ανηλίκων στη Γερμανία αναρτούν στο διαδίκτυο τα σχετικά έντυπα και πληροφορίες μεταξύ άλλων και για το κόστος της φύλαξης των παιδιών Οι υπηρεσίες ανηλίκων προσφέρουν και τη δυνατότητα μιας προσωπικής συμβουλευτικής υποστήριξης για τους γονείς στο πλαίσιο της αναζήτησης μιας κατάλληλης θέσης σε παιδικό σταθμό.

Συμβουλή: Εάν θέλετε να βρείτε μια θέση σε παιδικό σταθμό για το παιδί σας, θα πρέπει να το δηλώσετε εγκαίρως. Συνήθως οι θέσεις αυτές εξαντλούνται πολύ γρήγορα λόγω μεγάλης ζήτησης. Πολλοί περιμένουν περισσότερο από 6 μήνες για μια θέση σε παιδικό σταθμό. Σας συνιστούμε να ενημερωθείτε όσο νωρίτερα γίνεται για το εάν υπάρχουν ελεύθερες θέσεις.

Η φύλαξη παιδιών σε παιδικό σταθμό ημέρας βοηθάει το παιδί σας να βελτιωθεί ιδίως ως προς την εκμάθηση της γλώσσας. Για παιδιά και νέους που μεγαλώνουν με άλλη μητρική γλώσσα εκτός από τη Γερμανική προσφέρονται ειδικά μαθήματα εκμάθησης γλώσσας στους παιδικούς σταθμούς και τα σχολεία.

Σε όλα τα ομόσπονδα κρατίδια διενεργούνται γλωσσικές εξετάσεις ήδη στον παιδικό σταθμό (το αργότερο πριν την εγγραφή στο σχολείο), για να διαπιστωθεί εάν το παιδί χρειάζεται και άλλα μαθήματα Γερμανικών. Έτσι εξασφαλίζεται ότι το παιδί θα μπορεί να παρακολουθήσει το μάθημα.

Συμβουλή: Για να έχει το παιδί σας επιτυχία στο σχολείο, θα πρέπει να μιλάει καλά Γερμανικά. Για αυτό αξιοποιήστε τα προσφερόμενα μαθήματα γλώσσας! Σε ορισμένα ομόσπονδα κρατίδια η συμμετοχή στα προσφερόμενα μαθήματα Γερμανικών είναι υποχρεωτική για τα παιδιά, στα οποία διαπιστώθηκε ότι δεν έχουν επαρκείς γνώσεις της γερμανικής γλώσσας. Μπορείτε να λάβετε πληροφορίες για τα προσφερόμενα μαθήματα Γερμανικών απευθείας από τον παιδικό σταθμό ή το σχολείο του παιδιού σας καθώς και από το κέντρο συμβουλευτικής υποστήριξης μεταναστών και τις υπηρεσίες νέων μεταναστών.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να λάβετε επί τόπου:

  • στον Δήμο, στη Δημοτική Διοίκηση, στην Περιφερειακή Διοίκηση: υπηρεσίες ανηλίκων
  • σε οικογενειακά συμβουλευτικά κέντρα
  • στα συμβουλευτικά κέντρα για ενήλικους μετανάστες
  • στους παιδικούς σταθμούς ημέρας (πολλοί παιδικοί σταθμοί διοργανώνουν για παράδειγμα «ημέρα γνωριμίας», οπότε μπορείτε να κλείσετε ραντεβού, για να επισκεφθείτε τον παιδικό σταθμό και να γνωρίσετε το παιδαγωγικό προσωπικό. Αυτές οι ημέρες γνωριμίας συνήθως ανακοινώνονται στις ιστοσελίδες των παιδικών σταθμών.)

Ή στο διαδίκτυο:

7. Πακέτο εκπαίδευσης και συμμετοχής

Ιδίως παιδιά, έφηβοι και νέοι, οι οποίοι λαμβάνουν επίδομα ανεργίας σύμφωνα με το 2ο βιβλίο του γερμανικού Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλισης ή επίδομα κοινωνικής πρόνοιας ή των οποίων οι γονείς λαμβάνουν προσαύξηση λόγω τέκνων ή επίδομα κατοικίας, έχουν κατ’ αρχήν δικαίωμα εκ του νόμου σε παροχές εκπαίδευσης και συμμετοχής. Αυτές οι παροχές περιλαμβάνουν:

  • μονοήμερες σχολικές εκδρομές και εκδρομές παιδικών σταθμών,
  • πολυήμερες σχολικές εκδρομές,
  • προσωπικό σχολικό εξοπλισμό μαθητών με επίδομα 150 ευρώ ανά έτος,
  • μεταφορά στο σχολείο,
  • εύλογη διδακτική υποστήριξη,
  • επίδομα για το κοινό μεσημεριανό γεύμα και
  • παροχές για τη συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτισμική ζωή στην κοινότητα (αθλητισμός, μουσική, ελεύθερος χρόνος).

Για τις παροχές εκπαίδευσης και συμμετοχής πρέπει να υποβληθεί αίτηση στις αρμόδιες τοπικές υπηρεσίες του αντίστοιχου ομόσπονδου κρατιδίου. Εδώ θα μάθετε πού μπορείτε να υποβάλετε την αίτησή σας.

8. Σε ποια χώρα μπορώ να λαμβάνω οικογενειακές παροχές;

Οικογενειακές παροχές, όπως για παράδειγμα το επίδομα τέκνων ή το γονεϊκό επίδομα στη Γερμανία, υπάρχουν σε όλες τις χώρες της ΕΕ, ωστόσο υπάρχουν μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα αναφορικά με τη μορφή και το ύψος των παροχών αυτών.

Συχνά τίθεται το ερώτημα ποια χώρα είναι αρμόδια για την καταβολή οικογενειακών παροχών. Αυτό εξαρτάται από την κατάσταση της οικογένειάς σας.

  • Εάν η οικογένειά σας ζει στη χώρα, στην οποία είστε ασφαλισμένος, αυτή η χώρα είναι αρμόδια για την καταβολή των οικογενειακών παροχών. Θα λάβετε οικογενειακές παροχές με τους ίδιους όρους και στο ίδιο ύψος όπως και οι υπήκοοι της χώρας αυτής. Αυτό σημαίνει ότι, εάν εργάζεστε στη Γερμανία και ζείτε εδώ με την οικογένειά σας, θα λάβετε τις ίδιες οικογενειακές παροχές όπως και οι Γερμανοί υπήκοοι.
  • Εάν η οικογένειά σας δεν ζει στη χώρα, στην οποία είστε ασφαλισμένος, ενδέχεται να δικαιούστε να λάβετε παροχές από περισσότερες χώρες. Αυτό εξαρτάται από τους κανόνες της κάθε χώρας. Εάν δικαιούστε οικογενειακές παροχές από περισσότερες χώρες, εφαρμόζονται κανόνες προτεραιότητας, για να κριθεί ποια χώρα είναι κυρίως υπόχρεη. Εάν οι οικογενειακές παροχές είναι υψηλότερες σε άλλη χώρα, μπορείτε να διεκδικήσετε τη διαφορά από τη χώρα αυτή.

Παράδειγμα: Ένας γονέας εργάζεται στη Γερμανία, ο άλλος γονέας εργάζεται στην Πολωνία και ζει εκεί με το κοινό παιδί τους. Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει δικαίωμα χορήγησης επιδόματος τέκνου τόσο από την Πολωνία όσο και από τη Γερμανία. Η Πολωνία πληρώνει το πολωνικό επίδομα τέκνων, επειδή το παιδί ζει στην Πολωνία. Επειδή το πολωνικό επίδομα τέκνων είναι χαμηλότερο από το γερμανικό επίδομα τέκνων, η Γερμανία πληρώνει τη διαφορά. Έτσι συνολικά θα λάβετε το επίδομα τέκνων που ισχύει στη χώρα με τις υψηλότερες παροχές. 

Το βίντεο Επίδομα τέκνων σε διασυνοριακές περιπτώσεις προσφέρει μία γενική εικόνα του θέματος (διαθέσιμο και στα Αγγλικά και τα Πολωνικά). Στον ιστότοπο του Ταμείου Οικογενειακών Επιδομάτων θα βρείτε και το Ενημερωτικό φυλλάδιο για το επίδομα τέκνων σε διασυνοριακές περιπτώσεις. Στο ενημερωτικό δελτίο υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με το αρμόδιο για εσάς υποκατάστημα του Ταμείου Οικογενειακών Επιδομάτων.

9. Βίντεο για τις οικογενειακές παροχές

Όποιος έχει παιδιά δικαιούται κρατική ενίσχυση. Όμως όσο διαφορετικές είναι οι οικογένειες, τόσο διαφορετικές είναι και οι σχετικές παροχές και φοροαπαλλαγές. Σε αυτό το βίντεο επεξηγούνται οι οικογενειακές παροχές του επιδόματος τέκνων, της προσαύξησης λόγω τέκνων, της προκαταβαλλόμενης διατροφής καθώς και του ποσού απαλλαγής για μονογονεϊκές οικογένειες.

Το βίντεο δημοσιεύτηκε βάσει άδειας χρήσης Creative Commons by-nc-nd/3.0/. Η διάδοση και η αναδημοσίευσή του επιτρέπεται για μη εμπορικούς σκοπούς χωρίς τροποποιήσεις και με αναφορά του δημιουργού "Ομοσπονδιακό Υπουργείο για την Οικογένεια, τους Ηλικιωμένους, τις Γυναίκες και τη Νεολαία και Εντεταλμένος της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης για τη Μετανάστευση, τους Πρόσφυγες και την Ενσωμάτωση".

Περισσότερα βίντεο σχετικά με επιμέρους οικογενειακές παροχές

Συνήθεις ερωτήσεις για οικογένειες

Για παιδιά άνω των 18 ετών μπορεί να καταβληθεί το επίδομα τέκνων, εάν

  • φοιτούν για πρώτη φορά σε σχολείο, παρακολουθούν μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης, σπουδάζουν σε πανεπιστήμιο ή κάνουν πρακτική άσκηση. Το παιδί σας θα πρέπει να αποκτά τις γνώσεις που αποτελούν την κατάλληλη προϋπόθεση για την άσκηση του επιθυμητού επαγγέλματος.
  • παρακολουθούν μαθήματα για μια δεύτερη επαγγελματική κατάρτιση και εργάζονται μόνο περιορισμένα ή καθόλου. Εάν το παιδί σας εργάζεται κατά τη διάρκεια ενός έτους περισσότερο από 20 ώρες την εβδομάδα κατά μέσο όρο, δεν έχετε δικαίωμα να λάβετε το επίδομα τέκνων (εξαίρεση: εργασία των 450 ευρώ).
  • δεν μπορούν να ξεκινήσουν κάποιο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης λόγω έλλειψης θέσεων. Πέρα από αυτό θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι το παιδί καταβάλλει προσπάθειες για μια θέση μαθητείας. Τέτοια απόδειξη αποτελεί για παράδειγμα ότι το παιδί έχει δηλώσει σε γραφείο εργασίας ότι αναζητά μια θέση μαθητείας.
  • είναι άνεργα. Και έχουν δηλώσει σε γραφείο εργασίας ότι αναζητούν εργασία. Αυτό ισχύει μόνο έως την ολοκλήρωση του 21ου έτους της ηλικίας τους.
  • εκτελούν εθελοντική ή παρόμοια υπηρεσία.
  • βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο μεταξύ δύο τμημάτων επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτό ισχύει για έως τέσσερις μήνες.
  • είναι ανίκανα να διατρέφουν τον εαυτό τους λόγω αναπηρίας.

Το βασικό γονεϊκό επίδομα ανέρχεται σε 65 % έως 100 % ανάλογα με το καθαρό εισόδημα πριν από τη γέννηση. Όσο χαμηλότερο είναι το εισόδημα τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό. Ανέρχεται σε τουλάχιστον 300 ευρώ και κατ’ ανώτατο όριο σε 1.800 ευρώ μηνιαίως. Πατέρες και μητέρες μπορούν να το λάβουν για έως 14 μήνες και να επιμερίσουν το διάστημα μεταξύ τους. Κάθε γονέας μπορεί να το λάβει για τουλάχιστον 2 μήνες και για έως 12 μήνες. Απαίτηση για το ανώτατο όριο των 14 μηνών υφίσταται, όταν αμφότεροι οι γονείς συμμετέχουν στην ανατροφή του παιδιού με αποτέλεσμα να στερούνται αμφότεροι το εισόδημά τους από την εργασία τους. Όσοι μεγαλώνουν μόνοι τους τα παιδιά τους μπορούν, επειδή δεν έχουν σύντροφο, να λάβουν το γονεϊκό επίδομα για το συνολικό διάστημα των 14 μηνών ως αποζημίωση για το εισόδημα που στερούνται από την εργασία τους.

Γονεϊκό επίδομα παρατεταμένης διάρκειας (για γεννήσεις από 01/07/2015): Το γονεϊκό επίδομα παρατεταμένης διάρκειας προορίζεται για γονείς, οι οποίοι εργάζονται σε θέση μερικής απασχόλησης, όσο λαμβάνουν το γονεϊκό επίδομα. Αντικαθιστά το μέρος του εισοδήματος που εκλείπει λόγω της μερικής απασχόλησης καθώς και το βασικό γονεϊκό επίδομα κατά 65 % έως 100 % ανάλογα με το εισόδημα. Το γονεϊκό επίδομα παρατεταμένης διάρκειας ανέρχεται το πολύ στο ήμισυ του βασικού γονεϊκού επιδόματος, το οποίο θα δικαιούταν να λάβει ο γονέας χωρίς εισόδημα από μερική απασχόληση (δηλαδή τουλάχιστον 150 ευρώ και έως 900 ευρώ μηνιαίως). Ως αντιστάθμισμα το γονεϊκό επίδομα παρατεταμένης διάρκειας παρέχεται για το διπλάσιο χρονικό διάστημα: ένας μήνας του βασικού γονεϊκού επιδόματος = δύο μήνες του γονεϊκού επιδόματος παρατεταμένης διάρκειας.

Επίδομα συζύγων και συντρόφων Εάν αμφότεροι οι γονείς εργάζονται ταυτόχρονα σε θέσεις μερικής απασχόλησης και εργάζονται κατά τη διάρκεια τεσσάρων συνεχών μηνών κατά μέσο όρο μεταξύ 25-30 ώρες την εβδομάδα, κάθε γονέας θα λάβει για τους τέσσερις αυτούς μήνες πρόσθετα μηνιαία γονεϊκά επιδόματα παρατεταμένης διάρκειας (επίδομα συζύγων και συντρόφων).

Στη Γερμανία υπάρχουν πολλές δυνατότητες φύλαξης παιδιών. Οι περισσότεροι παιδικοί σταθμοί είναι δημοτικοί οργανισμοί, αλλά υπάρχουν και πολλοί φορείς της εκκλησίας ή οργανισμοί που διοικούνται από ομάδες γονέων. Αυξάνονται ολοένα και οι ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί.

Στη Γερμανία υπάρχουν τα ακόλουθα είδη φύλαξης παιδιών:

Για ηλικίες έως 3 ετών:

  • παιδοκόμοι
  • βρεφονηπιακοί σταθμοί
  • παιδικοί σταθμοί για παιδιά διαφόρων ηλικιών
  • ομάδες γονέων

Από 3 ετών έως τη σχολική ηλικία:

  • παιδικοί σταθμοί
  • παιδοκόμοι

Από τη σχολική ηλικία:

  • ολοήμερα σχολεία
  • υπηρεσίες υποδοχής μετά το σχολικό ωράριο
  • υπηρεσίες εποπτείας διαβάσματος μαθημάτων μετά το σχολείο (πρόκειται συνήθως για ιδιωτικές πρωτοβουλίες)

Η αρμοδιότητα ρυθμίζεται από τους εξής κανόνες προτεραιότητας:

  • Κατ’ αρχήν αρμόδια είναι η χώρα, στην οποία εκτελείτε μη μισθωτή ή μισθωτή δραστηριότητα ή λαμβάνετε σύνταξη.
  • Εάν έχετε απαίτηση λήψης οικογενειακών παροχών και στις δύο χώρες λόγω μη μισθωτής ή μισθωτής δραστηριότητας, αρμόδια είναι η χώρα, στην οποία κατοικεί το παιδί σας. Εάν το παιδί δεν κατοικεί σε καμία από τις δύο χώρες, αλλά σε τρίτη χώρα της ΕΕ, αρμόδια είναι η χώρα, στην οποία οι παροχές είναι υψηλότερες.
  • Εάν και στις δύο χώρες η απαίτησή σας βασίζεται σε σύνταξη που λαμβάνετε, αρμόδια είναι η χώρα, στην οποία κατοικεί το παιδί σας. Εάν το παιδί σας κατοικεί σε τρίτη χώρα της ΕΕ, αρμόδια είναι η χώρα, στην οποία ήσασταν ασφαλισμένος ή κατοικούσατε τον περισσότερο χρόνο.
  • Εάν κανένας από τους γονείς δεν εργάζεται ούτε λαμβάνει σύνταξη, η απαίτηση για τη λήψη επιδόματος τέκνων μπορεί να υφίσταται μόνο στη χώρα, στην οποία κατοικεί το παιδί.

Παραδείγματα:

  • Η οικογένεια Πέτερς ζει στη Γερμανία. Ο κύριος Πέτερς εργάζεται στην Ολλανδία και μεταβαίνει καθημερινά στην εργασία του, ενώ η κυρία Πέτερς είναι οικοκυρά. Λόγω της κατοικίας της η οικογένεια δικαιούται να λάβει το γερμανικό επίδομα τέκνων. Ταυτόχρονα λόγω της εργασίας στην Ολλανδία η οικογένεια δικαιούται να λάβει το ολλανδικό επίδομα τέκνων.
    Οι κανόνες προτεραιότητας ορίζουν ότι η Ολλανδία είναι κυρίως αρμόδια για την καταβολή του επιδόματος τέκνων, επειδή η απαίτηση εκεί υφίσταται λόγω εργασίας. Επειδή, όμως, το επίδομα τέκνων στη Γερμανία είναι υψηλότερο από ότι στην Ολλανδία, η οικογένεια πέρα από το ολλανδικό επίδομα τέκνων θα λάβει και τη διαφορά μεταξύ αυτού και του γερμανικού επιδόματος τέκνων.
  • Η κυρία Μάιερ εργάζεται στη Γερμανία. Ο κύριος Μάιερ ζει με την κοινή κόρη τους στη Σλοβακία και λαμβάνει εκεί σύνταξη. Συνεπώς ο κύριος Μάιερ δικαιούται να λάβει επίδομα τέκνων από τη Σλοβακία. Λόγω της εργασίας της η κυρία Μάιερ δικαιούται να λάβει το γερμανικό επίδομα τέκνων.
    Η Γερμανία είναι η κυρίως αρμόδια χώρα, επειδή η απαίτηση στη Γερμανία υφίσταται λόγω εργασίας, ενώ η απαίτηση στη Σλοβακία υφίσταται λόγω σύνταξης. Η οικογένεια θα λάβει το γερμανικό επίδομα τέκνων. Επειδή το επίδομα τέκνων στη Σλοβακία είναι χαμηλότερο από ότι στη Γερμανία, δεν θα λάβει άλλες παροχές από τη Σλοβακία.

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο έγγραφο αναφοράς για το επίδομα τέκνων σε διασυνοριακές περιπτώσεις του Ομοσπονδιακού Γραφείου Εργασίας. (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.) Στην τελευταία σελίδα του εγγράφου αναφοράς αναφέρονται και τα ταμεία οικογενειακών επιδομάτων, στα οποία μπορείτε να υποβάλετε αίτηση για τη χορήγηση επιδόματος τέκνων, ανάλογα με το κράτος μέλος της ΕΕ, από το οποίο έρχεστε.

Εάν είστε εργαζόμενος στη Γερμανία, μπορείτε να λάβετε γονική άδεια για τη φροντίδα του παιδιού σας. Για να λάβετε γονική άδεια, πρέπει να ζείτε στο ίδιο νοικοκυριό με το παιδί. Αμφότεροι οι γονείς δικαιούνται γονικής άδειας. Η γονική άδεια υπολογίζεται για κάθε γονέα χωριστά. Κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας οι γονείς επιτρέπεται να εργάζονται έως 30 ώρες την εβδομάδα (δηλαδή από κοινού έως 60 ώρες την εβδομάδα).

Εάν το παιδί σας γεννήθηκε πριν από την 1η Ιουλίου 2015, δικαιούστε 12 μήνες γονικής άδειας. Μπορείτε να μεταφέρετε τη γονική άδεια και στο διάστημα μεταξύ του 3ου και της συμπλήρωσης του 8ου έτους της ηλικίας του παιδιού, εφόσον συμφωνεί ο εργοδότης σας. Η γονική άδεια μπορεί να ζητηθεί σε 2 χρονικά διαστήματα.

Για γεννήσεις μετά την 1η Ιουλίου 2015 η γονική άδεια μπορεί να διαρκέσει 24 μήνες. Μπορείτε να πάρετε τη γονική άδεια και στο διάστημα μεταξύ του 3ου και της συμπλήρωσης του 8ου έτους της ηλικίας του παιδιού. Η γονική άδεια μπορεί να ζητηθεί σε 3 χρονικά διαστήματα. Ο εργοδότης μπορεί να απορρίψει μόνο το 3ο διάστημα, εφόσον υπάρχουν επείγοντες λόγοι που αφορούν την επιχείρηση και το παιδί σας είναι μεγαλύτερο από 3 ετών.

  • Μία αίτηση χορήγησης επιδόματος τέκνων μπορεί καταρχήν να υποβάλλεται μόνο από τον γονέα με τον οποίο ζει μαζί το παιδί.
  • Η αίτηση υποβάλλεται γραπτώς στο Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων. Το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων δεν αποστέλλει επιβεβαίωση παραλαβής. Ως εκ τούτου συνιστάται η αποστολή της αίτησης στο Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων με συστημένη επιστολή με δελτίο επιστροφής. Σχετικά με την εξέλιξη της διαδικασίας μπορείτε να ενημερώνεστε τηλεφωνικά από το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων.
  • Η επεξεργασία των αιτήσεων χορήγησης επιδόματος τέκνων μπορεί να διαρκέσει μερικούς μήνες. Όταν εξεταστεί η αίτηση από το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων θα λάβετε την απόφαση σχετικά με την αίτηση ή θα σας ζητηθεί να προσκομίσετε δικαιολογητικά που λείπουν. Θα πρέπει να ανταποκριθείτε το ταχύτερο δυνατό σε ένα τέτοιο αίτημα προσκομίζοντας τα δικαιολογητικά προκειμένου να αποφύγετε περαιτέρω καθυστερήσεις.
  • Από την παραλαβή της αίτησης, το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων θα σας καταβάλει αναδρομικά επίδομα τέκνων μόνο για τους τελευταίους 6 μήνες.
  • Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής σας υποχρεούστε να ενημερώνετε το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων χωρίς ειδοποίηση για αλλαγές της προσωπικής σας κατάστασης. Αυτό αφορά ιδίως αλλαγές διεύθυνσης, τραπεζικού λογαριασμού ή εργοδότη. Εάν δεν συμμορφωθείτε με την υποχρέωσή σας αυτή, η διαδικασία θα καθυστερήσει και μπορεί να απορριφθεί η αίτησή σας.
  • Σε περίπτωση απορριπτικής απόφασης επί της αίτησης για το επίδομα τέκνων η απόφαση γίνεται οριστική μετά την παρέλευση της προθεσμίας υποβολής ένστασης, δηλαδή 1 μήνα από την παραλαβή της απόφασης. Τότε δεν θα μπορείτε πλέον να ζητήσετε επίδομα τέκνων για το σχετικό χρονικό διάστημα, ανεξάρτητα από το εάν η απόρριψη της αίτησής σας ήταν παράνομη ή νόμιμη.

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο Ενημερωτικό φυλλάδιο για το Επίδομα Τέκνων σε Διασυνοριακές περιπτώσειςτου Ομοσπονδιακού Γραφείου Εργασίας.

Τα έξοδα της φύλαξης παιδιών εξαρτώνται από τον εκάστοτε δήμο. Οι δήμοι αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων (ανεξάρτητα από το εάν πρόκειται για δημοτικό ή ιδιωτικό οργανισμό ή, κατά περίπτωση, για παιδοκόμο). Οι γονείς πληρώνουν μια εισφορά ανάλογα με το οικογενειακό εισόδημα. Συχνά οι ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί είναι ακριβότεροι από τους δημοτικούς οργανισμούς.

Δικαιούστε να λάβετε τον ελάχιστο μισθό για την προστασία της μητρότητας, εάν

  • σταματήσετε να εργάζεστε πριν από την έναρξη της προθεσμίας καταγγελίας για την προστασία της μητρότητας ή
  • δεν μπορείτε ακόμα να εργαστείτε μετά την παρέλευση της προθεσμίας ή
  • ο εργοδότης σας σας δώσει μια άλλη θέση εργασίας με χαμηλότερη αμοιβή.

Δεν θα πρέπει να φοβάστε οποιαδήποτε οικονομικά μειονεκτήματα. Διατηρείτε τουλάχιστον τον μέσο όρο του μισθού σας των τελευταίων δεκατριών εβδομάδων ή των τελευταίων τριών μηνών πριν από την εγκυμοσύνη (ελάχιστος μισθός για την προστασία της μητρότητας). Ο ελάχιστος μισθός για την προστασία της μητρότητας ισχύει και ως φορολογητέος μισθός και ως βάση για τον υπολογισμό εισφορών.

Το επίδομα μητρότητας εξασφαλίζει εισόδημα σε μέλλουσες ή νέες μητέρας για όσο χρόνο δεν επιτρέπεται να εργαστούν για λόγους προστασίας. Το επίδομα μητρότητας καταβάλλεται από τα εκ του νόμου προβλεπόμενα ταμεία ασθένειας κατά τη διάρκεια της προστασίας της μητρότητας πριν και μετά τον τοκετό καθώς και για την ημέρα του τοκετού. Το επίδομα μητρότητας λαμβάνουν μόνο μητέρες που είναι ασφαλισμένες στο εκ του νόμου προβλεπόμενο ταμείο ασθένειας.

Το ύψος του επιδόματος μητρότητας εξαρτάται από τον μέσο όρο του καθαρού μισθού των τελευταίων τριών εκκαθαρισμένων ημερολογιακών μηνών ή, κατά περίπτωση, δεκατριών εβδομάδων και περιορίζεται σε έως 13 ευρώ ανά ημερολογιακή ημέρα. Για να λάβετε το επίδομα μητρότητας, θα πρέπει να προσκομίσετε στο ταμείο ασθένειας βεβαίωση ιατρού ή μαίας για την προβλεπόμενη ημερομηνία τοκετού.

Εργαζόμενες, οι οποίες δεν υπάγονται σε εκ του νόμου προβλεπόμενο ταμείο ασθένειας (όπως για παράδειγμα όσες έχουν ιδιωτική ασφάλιση ασθένειας ή οικογενειακή εκ του νόμου προβλεπόμενη ασφάλιση ασθένειας), λαμβάνουν επίδομα μητρότητας ύψους έως 210 ευρώ συνολικά. Αρμόδια είναι η γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλίσεων (τμήμα επιδομάτων μητρότητας).

Εφόσον ο ημερήσιος καθαρός μισθός είναι υψηλότερος από 13 ευρώ, ο εργοδότης καταβάλλει τη διαφορά ως προσαύξηση του επιδόματος μητρότητας.