Instytucji wspierającej równe traktowanie pracowników unijnych

Dochodzenie swoich praw

1. Wynagrodzenie za pracę

Gdy pracodawca nie płaci Ci uzgodnionej pensji, wezwij go na piśmie do zapłaty zaległego wynagrodzenia. Pamiętaj, by na realizację płatności wyznaczyć termin 2 tygodni. W piśmie do pracodawcy powinieneś podać czas pracy, za który żądasz zapłaty, kwotę wynagrodzenia oraz numer swojego rachunku bankowego.

Uwaga! Jeżeli występujesz z żądaniem wypłaty należnego wynagrodzenia musisz koniecznie pamiętać o terminie prekluzyjnym ustalonym w umowie o pracę. Termin prekluzyjny to okres, którego nie możesz przekroczyć, gdy postanawiasz wystosować do pracodawcy żądanie zapłaty zaległego wynagrodzenia. Po upływie tego terminu roszczenia płacowe się przedawniają i nie ma już możliwości dochodzenia ich ani od pracodawcy, ani przed sądem. Ponieważ termin prekluzyjny może być określony także w układzie zbiorowym obowiązującym dla Twojego stosunku pracy, sprawdź też postanowienia odpowiedniego układu zbiorowego w tym zakresie.

Jeżeli w Twoim zakładzie jest rada zakładowa to powinieneś o zaległościach pracodawcy w wypłacie wynagrodzenia poinformować ją lub inny właściwy organ (np. męża zaufania). Od nich także możesz uzyskać pomoc przy dochodzeniu swoich żądań płacowych.

Jeżeli mimo tych kroków pracodawca nie reaguje na wezwanie do zapłaty w wyznaczonym terminie, możesz dochodzić swoich praw przed sądem i wnieść pozew o uregulowanie zapłaty wynagrodzenia do sądu pracy. Jeżeli Twoja znajomość języka niemieckiego jest niewystarczająca, by samodzielnie uczestniczyć w procesie, sąd na pewno przydzieli Ci tłumacza.

Uwaga! Przed sądem trzeba udokumentować swoje żądania płacowe. Dlatego codziennie zapisuj godziny pracy i zadbaj, by to zestawienie podpisał Twój przełożony lub brygadzista. Jeżeli to niemożliwe, poproś o podpis któregoś ze współpracowników. Możesz w celu udokumentowania przepracowanych godzin posłużyć się kalendarzem ewidencji czasu pracy (również w wersji polskiej), który można ściągnąć ze strony internetowej i wydrukować. Rób też zdjęcia telefonem komórkowym. Im więcej dowodów zgromadzisz, tym większą będziesz mieć szansę na otrzymanie swoich pieniędzy.
Pamiętaj, by przechowywać formularze umów o pracę lub inne dokumenty dotyczące wysokości wynagrodzenia, a także rozliczenia płacowe otrzymane od pracodawcy.

2. Wypowiedzenie

Jeśli dostaniesz wypowiedzenie, to w ciągu 3 tygodni od jego otrzymania możesz złożyć do sądu pozew o ochronę przed wypowiedzeniem (Kündigungsschutzklage). Termin 3 tygodni dotyczy wszystkich wypowiedzeń, niezależnie od tego, czy obejmuje Cię ustawa o ochronie przed wypowiedzeniem, czy nie.

Uwaga! Przekroczenie terminu na zaskarżenie wypowiedzenia ma naprawdę poważne konsekwencje. Po upływie tego terminu wypowiedzenie staje się skuteczne i nie można się od niego odwołać.

Powództwo o ochronę przed wypowiedzeniem możesz wnieść do sądu pracy samodzielnie, to znaczy bez pomocy adwokata. Zastępstwo prawne jest wymagane dopiero w II instancji, czyli gdy sąd I instancji wyda orzeczenie i przeciw temu orzeczeniu wniesiona zostanie apelacja do Krajowego Sądu Pracy.
Celem powództwa o ochronę przed wypowiedzeniem jest orzeczenie sądu pracy o nieskuteczności wypowiedzenia. Jeżeli sąd przyzna Ci rację, wypowiedzenie stanie się nieskuteczne, a to oznacza, że stosunek pracy zostanie utrzymany. Będziesz więc musiał nadal przychodzić do pracy, a pracodawca będzie zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia.

Pozew o ochronę przed wypowiedzeniem możesz wnieść także wtedy, gdy nie zamierzasz już kontynuować pracy, ale chcesz otrzymać odprawę. Takiego rozstrzygnięcia nie można jednak wymusić, dlatego w pozwie należy domagać się jedynie stwierdzenia nieskuteczności wypowiedzenia. W trakcie postępowania możesz natomiast porozumieć się z pracodawcą co do wypłaty odprawy (tzw. ugoda w sprawie odprawy – Abfindungsvergleich).

Uwaga! Bezzwłocznie zwróć się o pomoc do związku zawodowego lub odpowiedniej poradni albo skorzystaj z usług adwokata specjalizującego się w prawie pracy.

Pozew można wnieść do sądu pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę przedsiębiorstwa pracodawcy, albo dla ostatniego lub głównego miejsca świadczenia pracy. Właściwość miejscową sądu można ustalić na podstawie wykazu sądów (Gerichtsverzeichnis) dostępnego na portalu wymiaru sprawiedliwości federacji i landów. Sądy pracy mają biura podawcze, które przyjmują pozwy i wnioski składane również w formie ustnej. Pamiętaj jednak o tym, by koniecznie dołączyć kopie swojego egzemplarza umowy o pracę, potwierdzenia faktycznego czasu pracy lub innych dokumentów określających wysokość wynagrodzenia, a także rozliczeń płacowych otrzymanych od pracodawcy.

W postępowaniu sądowym powstają koszty sądowe. Z reguły musi je pokryć ta strona, która przegrała proces. W przypadku częściowego przyznania racji każdej ze stron, koszty rozkłada się proporcjonalnie.

Uwaga! W postępowaniu przed sądem I instancji każda ze stron pokrywa samodzielnie koszty usług adwokata. Będziesz więc musiał zapłacić za swojego adwokata nawet wtedy, gdy wygrasz sprawę.

Jeżeli nie masz środków na pokrycie kosztów postępowania, możesz złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów procesowych (Prozesskostenhilfe). Jest to możliwe w przypadku wszystkich postępowań sądowych lub doradztwa prawnego i nie jest ograniczone tylko do spraw toczących się przed sądem pracy. Więcej na ten temat w module FAQ

Pracownicy, którzy co najmniej od 3 miesięcy są członkami związku zawodowego mogą bezpłatnie skorzystać z doradztwa prawnego oraz zastępstwa procesowego zapewnianego przez związek.

Jeżeli jako obywatel UE masz trudności w dochodzeniu swoich praw przed urzędami niemieckiej administracji państwowej, możesz uzyskać bezpłatną pomoc ze strony serwisu SOLVIT, który działa we wszystkich państwach członkowskich UE, a także w Islandii, Liechtensteinie i Norwegii. Warunkiem uzyskania wsparcia jest wstrzymanie się od wniesienia pozwu do sądu oraz merytoryczny związek sprawy z prawem UE. Pomoc SOLVIT-u można uzyskać przez internet po wypełnieniu formularza kontaktowego dostępnego na stronie serwisu.

3. Równe traktowanie

Jeżeli czujesz się pokrzywdzony albo niesprawiedliwie traktowany przez pracodawcę lub innych pracowników, możesz złożyć skargę do odpowiedniego organu (np. do męża zaufania). W przedsiębiorstwach, w których działa rada zakładowa, możesz skorzystać z pomocy i pośrednictwa jej członków.
Do zadań rady zakładowej należy wspieranie integracji pracowników zagranicznych oraz dozór – we współpracy z pracodawcą – czy wszystkie osoby zatrudnione w zakładzie są traktowane właściwie i zgodnie z prawem. Niedopuszczalne są jakiekolwiek formy dyskryminacji z powodu rasy, urodzenia, pochodzenia, narodowości, religii lub światopoglądu.
Ponadto możesz dochodzić swoich roszczeń w zakresie prawa pracy

  • o zaniechanie wszelkich form mobbingu,
  • o odszkodowanie z tytułu choroby spowodowanej mobbingiem, jeśli pracodawca ponosi za to odpowiedzialność, tzn. jeżeli stosował mobbing albo poprzez działanie umyślne lub nieumyślne nie doprowadził do wyeliminowania mobbingu ze strony innych pracowników

i złożyć w tej sprawie pozew do właściwego sądu pracy.

FAQ Dochodzenie swoich praw

Jeżeli nie stać Cię na koszty postępowania lub zapłacenie honorarium adwokata w całości lub w części, albo jeżeli jesteś w stanie pokryć je tylko w ratach, możesz złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów procesowych (Prozesskostenhilfe). Warunkiem ubiegania się o takie zwolnienie jest, aby powództwo, które wnosisz, miało szansę na pozytywne rozstrzygnięcie i nie nosiło znamion działania nieuzasadnionego.

Wniosek należy złożyć w sądzie właściwym dla rozpoznania sprawy. Wykaz sądów (Gerichtsverzeichnis) znajdziesz tutaj (brak wersji PL). Wniosek możesz złożyć osobiście lub za pośrednictwem wybranego przez siebie adwokata. Przy formułowaniu wniosku oraz treści pozwu, a także przy załatwianiu pozostałych formalności możesz skorzystać z pomocy biura podawczego sądu (Rechtsantragsstelle). Biuro to nie może jednak udzielać Ci porad prawnych.

Jeżeli sprawa dotyczy sporu transgranicznego w ramach UE, wniosek można złożyć także we właściwej instytucji w miejscu zamieszkania lub stałego pobytu wnioskodawcy. Właściwa instytucja udostępnia w takim przypadku jednolity formularz UE i pomaga w złożeniu wniosku. Całą procedurę związaną ze złożeniem i przekazaniem wniosku możesz przeprowadzić także przez internet we wszystkich językach urzędowych UE.

Jeżeli zostanie Ci przyznane zwolnienie z kosztów procesowych, to – w zależności od Twojej osobistej sytuacji finansowej – albo nie będziesz musiał w ogóle ponosić kosztów sądowych i kosztów swojego adwokata albo opłacisz tylko ustawowo określone raty.

Więcej informacji na temat zwolnienia z kosztów procesowych znajdziesz tuta (brak wersjiPL).

Powództwo o ochronę przed wypowiedzeniem możesz wnieść także wtedy, gdy nie zamierzasz kontynuować stosunku pracy, lecz chcesz otrzymać odprawę. Takiego rozstrzygnięcia nie możesz jednak wymusić, dlatego w powództwie o ochronę przed wypowiedzeniem należy domagać się jedynie stwierdzenia nieskuteczności wypowiedzenia. W trakcie postępowania możesz ewentualnie porozumieć się z pracodawcą w kwestii zapłaty odprawy.

Wyjątek: jeżeli w umowie o pracę, w porozumieniu zakładowym albo układzie zbiorowym mającym zastosowanie do Twojego stosunku pracy przewidziano prawo do odprawy w przypadku rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie zakładu, to wtedy w razie otrzymania wypowiedzenia właśnie z tych przyczyn, można złożyć wniosek o zobowiązanie pracodawcy do zapłaty odprawy.