Office for the Equal Treatment of EU Workers

Συνδικαλιστικές Οργανώσεις

1. Συμμετοχή σε Συνδικαλιστική Οργάνωση

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι οργανώσεις αλληλεγγύης που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων. Σε πολιτικό επίπεδο οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούν δίκαιους όρους εργασίας και δίκαιο εισόδημα καθώς και την προστασία των ασθενέστερων.
Ως πολίτης της ΕΕ μπορείτε να γίνετε μέλος στις συνδικαλιστικές οργανώσεις στη Γερμανία όπως και οι ημεδαποί και να ασκείτε συνδικαλιστικά δικαιώματα. Τα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνουν την πρόσβαση στη διοίκηση και διεύθυνση συνδικαλιστικών οργανώσεων καθώς και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι.
Η συμμετοχή σε μια συνδικαλιστική οργάνωση συνδέεται με πολλά πλεονεκτήματα, ιδίως αναφορικά με τη νομική προστασία:
Στα μέλη παρέχονται δωρεάν νομικές συμβουλές και δωρεάν εκπροσώπηση από δικηγόρο σε υποθέσεις που αφορούν

  • το εργατικό δίκαιο (μισθός, άδεια, καταγγελία κλπ.),
  • ταμεία ασθένειας και πρόνοιας, ασφάλιση ανεργίας, ασφάλιση σύνταξης (ασθένεια, εργατικό ατύχημα, ατύχημα κατά τη μετάβαση από την κατοικία στον χώρο εργασίας και αντιστρόφως),
  • λοιπά κοινωνικά και νομικά θέματα και το διοικητικό δίκαιο.

Προσοχή: Για να αποκτήσετε πρόσβαση στις προσφερόμενες δωρεάν νομικές συμβουλές ή την εκπροσώπηση από δικηγόρο, θα πρέπει να είστε μέλος της αντίστοιχης συνδικαλιστικής οργάνωσης τουλάχιστον για 3 μήνες και να έχετε καταβάλει τις εισφορές μελών.

2. Εισφορές Μελών

Κατά κανόνα η μηνιαία εισφορά ανέρχεται σε 1% του μέσου όρου των ακαθάριστων εσόδων. Οι φοιτητές, οι συνταξιούχοι και οι αναζητούντες εργασία πληρώνουν χαμηλότερες εισφορές, οι οποίες υπολογίζονται διαφορετικά σε κάθε συνδικαλιστική οργάνωση.
Η συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση προσφέρει κι άλλα πολλά πλεονεκτήματα πέρα από τη νομική προστασία.
Πέραν αυτού η συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση ενισχύει την ένταξή σας στην επιχείρηση. Με τη συμμετοχή σας προάγετε δικαιότερους όρους εργασίας στον κλάδο, στον οποίο δραστηριοποιείστε.
Η Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (Deutscher Gewerkschaftsbund, DBG) έχει 8 διαφορετικές συνδικαλιστικές οργανώσεις ως μέλη. Εάν δεν ξέρετε ποια συνδικαλιστική οργάνωση είναι αρμόδια για εσάς, μπορείτε να εγγραφείτε και μέσα από τη Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB) σε μια συνδικαλιστική οργάνωση. (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.)

3. Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας περιέχουν σημαντικά δικαιώματα, τα οποία μπορείτε να επικαλεστείτε ως εργαζόμενος έναντι του εργοδότη σας. Αφορούν πρωτίστως απαιτήσεις μισθού και αποδοχών ή απαιτήσεις προσαυξήσεων για υπερωρίες ή εργασία κατά τις αργίες. Αλλά και άλλες οικονομικές απαιτήσεις ορίζονται συχνά στις συλλογικές συμβάσεις, όπως π.χ. απαιτήσεις αποζημίωσης, το δώρο Χριστουγέννων ή το επίδομα άδειας κλπ.

Μια συλλογική σύμβαση μπορεί να εφαρμόζεται στη σύμβαση εργασίας σας με τους εξής τρόπους:

  • Μια συλλογική σύμβαση ισχύει για εσάς, όταν είστε μέλος μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης που έχει συνάψει τη συλλογική σύμβαση και ο εργοδότης σας δεσμεύεται από τη συλλογική σύμβαση. Ο εργοδότης δεσμεύεται από τη συλλογική σύμβαση, εφόσον είναι μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης ή έχει συνάψει ο ίδιος μια συλλογική σύμβαση με τη συνδικαλιστική οργάνωση.
  • Επίσης μια συλλογική σύμβαση ισχύει για εσάς, εάν έχετε συμφωνήσει στη σύμβαση εργασίας σας με τον εργοδότη ότι εφαρμόζεται συγκεκριμένη συλλογική σύμβαση για τη σύμβαση εργασίας σας. Σε αυτήν την περίπτωση δεν έχει σημασία εάν είστε μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης και εάν ο εργοδότης σας είναι μέλος σε μια ένωση εργοδοτών.
  • Η συλλογική σύμβαση ισχύει για εσάς, και αν ορίστηκε ως γενικής δέσμευσης από το Ομοσπονδιακό Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Ούτε και σε αυτήν την περίπτωση δεν έχει σημασία εάν είστε μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης και εάν ο εργοδότης σας είναι μέλος σε μια ένωση εργοδοτών. Μπορείτε να βρείτε όλες τις συλλογικές συμβάσεις, οι οποίες έχουν οριστεί ως γενικής δέσμευσης, εδώ. (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.)

Προσοχή: Οι συλλογικές συμβάσεις εφαρμόζονται, ακόμα και αν ούτε εσείς ούτε ο εργοδότης σας δεν το γνωρίζετε. Οι απαιτήσεις από συλλογικές συμβάσεις παραγράφονται μετά από ορισμένο χρόνο ή αποσβεννύονται λόγω αποσβεστικών προθεσμιών.
Για αυτόν τον λόγο είναι σημαντικό να γνωρίζετε εάν και ποιες συλλογικές συμβάσεις εφαρμόζονται για τη σχέση εργασίας σας.

4. Συμβούλιο Εργαζομένων

Στη Γερμανία δεν υπάρχουν βασικές συνδικαλιστικές οργανώσεις στην επιχείρηση. Αντ’ αυτού σε περίπτωση επιχειρησιακών θεμάτων αρμόδια είναι τα συμβούλια εργαζομένων. Τα συμβούλια εργαζομένων συνεργάζονται στενά με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Το συμβούλιο εργαζομένων εκπροσωπεί τα συμφέροντα των εργαζομένων στην επιχείρηση. Ελέγχει την τήρηση των εφαρμοστέων νόμων, των διατάξεων για την προστασία της εργασίας, των συλλογικών συμβάσεων και των επιχειρησιακών συμφωνιών από τον εργοδότη. Επιπλέον το συμβούλιο εργαζομένων υπερασπίζεται την ίση μεταχείριση των απασχολουμένων και την ένταξη αλλοδαπών εργαζομένων.
Για να μπορεί το συμβούλιο εργαζομένων να εκτελεί τα καθήκοντά του, έχει ορισμένες εξουσίες και δυνατότητες διαμόρφωσης εντός της επιχείρησης.

Το συμβούλιο εργαζομένων:

  • πρέπει να συμφωνεί με κάθε νέα πρόσληψη,
  • πρέπει να γνωμοδοτεί πριν από κάθε απόλυση,
  • μεριμνά για τη δίκαιη κατηγοριοποίηση των αμοιβών,
  • συναποφασίζει για τις συνθήκες εργασίας (έναρξη και λήξη εργασίας, ώρες διαλείμματος, υπερωρίες, εφημερία, μερική απασχόληση κλπ.),
  • υπερασπίζεται τα δικαιώματα των μαθητευόμενων,
  • μεριμνά για την προστασία της εργασίας και της υγείας,
  • μπορεί να ζητήσει να ληφθούν μέτρα για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στην επιχείρηση.

Εάν στην επιχείρησή σας δεν υπάρχει συμβούλιο εργαζομένων, μπορείτε να συστήσετε ένα συμβούλιο εργαζομένων.

Εάν είστε μέλος του συμβουλίου εργαζομένων, απολαύετε ειδικής προστασίας από την απόλυση. Οι τακτική καταγγελία της σύμβασης εργασίας μελών του συμβουλίου εργαζομένων απαγορεύεται εντελώς. Η προστασία από την απόλυση ισχύει για το χρονικό διάστημα από τη θέση υποψηφιότητας στις εκλογές έως την παρέλευση ενός έτους από τη λήξη της συμμετοχής στο συμβούλιο εργαζομένων.

Το συμβούλιο εργαζομένων μπορεί να συνάπτει επιχειρησιακές συμφωνίες με τον εργοδότη. Οι επιχειρησιακές συμφωνίες είναι γενικές ρυθμίσεις υπό την έννοια ότι ισχύουν για όλους τους εργαζόμενους της επιχείρησης ή για ορισμένες ομάδες εργαζομένων και βασίζονται σε σύμβαση μεταξύ εργοδότη και συμβουλίου εργαζομένων. Στις επιχειρησιακές συμφωνίες υπάρχουν πολλές ρυθμίσεις, οι οποίες ορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σας ως εργαζόμενος της επιχείρησης. Οι ρυθμίσεις αυτές μπορούν να αφορούν π.χ. γενικές αρχές για την άδεια ή τα προγράμματα άδειας για το τρέχον έτος, τις ώρες εργασίας, την καταγραφή των ωρών εργασίας, ρυθμίσεις διαλειμμάτων ή οδηγίες συμπεριφοράς για τις σχέσεις μεταξύ συναδέλφων ή για τις σχέσεις με πελάτες.
Επιπλέον πολλές επιχειρησιακές συμφωνίες είναι σημαντικές και από οικονομική άποψη, επειδή ενδέχεται να ορίζουν απαιτήσεις πληρωμής, όπως π.χ. προμήθειες, προσαυξήσεις μισθών ή ετήσιους στόχους.

Συχνές Ερωτήσεις για τις Συνδικαλιστικές Οργανώσεις

Πέρα από τις δωρεάν νομικές συμβουλές και την εκπροσώπηση από δικηγόρο, ως μέλος μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης έχετε τα ακόλουθα πλεονεκτήματα:

  • Παροχές συλλογικών συμβάσεων εργασίας
    Τα μέλη συνδικαλιστικών οργανώσεων έχουν απαίτηση λήψης των παροχών που ορίζονται στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
  • Υποστήριξη σε συλλογικές διαφορές
    Υποστήριξη των μελών σε περίπτωση απεργίας, ανταπεργίας και πειθαρχικών κυρώσεων.
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων και μετεκπαίδευση
    Προσφορά σεμιναρίων και προγραμμάτων επιμόρφωσης αναφορικά με επιχειρησιακά και κοινωνικά θέματα.
  • Συμβουλές και ενημέρωση
    Δωρεάν πληροφορίες (π.χ. ενημερωτικά φυλλάδια και περιοδικά) για σημαντικά και επίκαιρα νομικά θέματα. Δυνατότητα παροχής ατομικών συμβουλών.
  • Ειδική υπηρεσία και ειδικοί όροι / ασφάλιση ατυχημάτων κατά τον ελεύθερο χρόνο
    Προαιρετικοί ειδικοί όροι για τα μέλη ορισμένων συνδικαλιστικών οργανώσεων αναφορικά με ασφάλειες ή ταξίδια.

Κατά κανόνα οι εργαζόμενοι σε επιχείρηση με πέντε εργαζόμενους με δικαίωμα ψήφου δικαιούνται να συστήσουν συμβούλιο εργαζομένων. Εργαζόμενοι με δικαίωμα ψήφου είναι όσοι έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους. Οι απασχολούμενοι με προσωρινή εργασία στο πλαίσιο της διάθεσης εργαζομένων έχουν δικαίωμα ψήφου, εφόσον εργάζονται περισσότερο από 3 μήνες στην επιχείρηση, στην οποία «διατίθενται».
Συμβούλια εργαζομένων υπάρχουν μόνο, εφόσον υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι που ενδιαφέρονται να συστήσουν συμβούλιο εργαζομένων. Ως μέλος του συμβουλίου εργαζομένων μπορεί να εκλεγεί κάθε εργαζόμενος που θέτει υποψηφιότητα και εργάζεται ήδη τουλάχιστον 6 μήνες στην επιχείρηση. Η υπηκοότητα και η κατοικία δεν έχουν σημασία.

Προσοχή: Οι απασχολούμενοι με προσωρινή εργασία δεν μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα στην επιχείρηση, στην οποία έχουν μετατεθεί. Μπορούν όμως να θέσουν υποψηφιότητα στην επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης, από την οποία προέρχονται.

Ο αριθμός των εργαζομένων που μπορούν να είναι μέλη του συμβουλίου εργαζομένων εξαρτάται από τον αριθμό των εργαζομένων με δικαίωμα ψήφου στην επιχείρηση. (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.)
Τα μέλη του συμβουλίου εργαζομένων εκλέγονται με δημοκρατικές διαδικασίες από τους εργαζόμενους στο πλαίσιο ορισμένης εκλογικής διαδικασίας. Συνεπώς προτείνεται κατά την προετοιμασία τής σύστασης να ζητηθεί η υποστήριξη των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Για τον σκοπό αυτόν μπορείτε να απευθυνθείτε στην συνδικαλιστική σας οργάνωση ή, εάν δεν είστε μέλος σε συνδικαλιστική οργάνωση, στο τοπικό γραφείο της Γερμανικής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων. (Οι πληροφορίες, στις οποίες παραπέμπει ο σύνδεσμος αυτός, δεν παρέχονται στα Ελληνικά.) Εκεί θα σας παραπέμψουν στον αρμόδιο συνεργάτη.

Η συλλογική σύμβαση εργασίας είναι μια σύμβαση μεταξύ μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης και μιας ένωσης εργοδοτών ή ενός μεμονωμένου εργοδότη. Το συμβούλιο εργαζομένων ή μια ομάδα εργαζομένων δεν μπορεί να συνάψει συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η συλλογική σύμβαση εργασίας ρυθμίζει τους όρους εργασίας των συμβάσεων εργασίας που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της.
Οι όροι εργασίας που ρυθμίζονται στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας είναι μεταξύ άλλων το ύψος του μισθού, οι ώρες εργασίας, η άδεια, οι απαιτήσεις ειδικών πληρωμών κλπ. Επιπλέον στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας ρυθμίζονται και οι ώρες διαλείμματος, η δοκιμαστική περίοδος, οι προθεσμίες καταγγελίας και οι αποσβεστικές προθεσμίες.

Υπάρχουν τα εξής είδη συλλογικών συμβάσεων εργασίας:

  • Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας/Συλλογική Σύμβαση-Πλαίσιο
    Στη σύμβαση αυτή ρυθμίζονται όλα τα γενικά θέματα που αφορούν τις ώρες εργασίας, τις ειδικές προθεσμίες καταγγελίας ή τη διάρκεια της άδειας. Στη συλλογική σύμβαση-πλαίσιο ορίζονται οι μισθολογικές ομάδες, σύμφωνα με τις οποίες αμείβονται οι εργαζόμενοι. Εδώ μπορούν να ρυθμίζονται για παράδειγμα και οι υποχρεώσεις πρόσληψης μαθητευόμενων μετά την ολοκλήρωση της μαθητείας τους.
  • Τοπική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας/Συνομοσπονδιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας
    Αποτελεί τη χαρακτηριστική μορφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας στη Γερμανία. Μπορεί να έχει ισχύ κατ’ επιλογή είτε σε ολόκληρη τη Γερμανία είτε σε επιλεγμένα ομόσπονδα κρατίδια είτε μόνο σε ένα ομόσπονδο κρατίδιο. Περιορίζεται σε ορισμένη περιφέρεια.
  • Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας
    Η επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας εφαρμόζεται μόνο στην εκάστοτε επιχείρηση. Στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας (π.χ. στη VW ή την BMW) πάντοτε συνάπτονται επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας κατόπιν διαπραγμάτευσης.
  • Κλαδική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας
    Η κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας συνάπτεται μεταξύ της συνδικαλιστικής οργάνωσης και της ένωσης εργοδοτών του αντίστοιχου οικονομικού κλάδου, όπως για παράδειγμα είναι γνωστό για τη χημική βιομηχανία.
  • Συλλογική Σύμβαση περί αποδοχών
    Αυτή η συλλογική σύμβαση ονομάζεται και συλλογική σύμβαση περί αμοιβών και ρυθμίζει το ύψος της αμοιβής, την οποία λαμβάνει ο εργαζόμενος για την εργασία του. Πολλοί εργαζόμενοι γνωρίζουν τη συλλογική σύμβαση αυτή και με την ονομασία συλλογική σύμβαση περί μισθών. Με τη συλλογική σύμβαση περί μισθών αποκλείεται οι εργαζόμενοι να αμείβονται κάτω από τα όρια των συλλογικών συμβάσεων. Ειδικά συστατικά στοιχεία του μισθού, όπως το δώρο Χριστουγέννων, δεν ρυθμίζονται πάντα στη συλλογική σύμβαση περί αμοιβών. Για αυτά τα θέματα συχνά συνάπτονται ειδικές συλλογικές συμβάσεις.