Kształcenie zawodowe

Kształcenie zawodowe

System kształcenia zawodowego ma w Niemczech długą tradycję i cieszy się wysokim stopniem akceptacji w gospodarce. Przyczynia się on w decydujący sposób do tego, że Niemcy mają najniższą w UE stopę bezrobocia wśród młodzieży. Dowiedz się tutaj o wielu możliwościach nauki zawodu w Niemczech.

1. Formy kształcenia zawodowego

Należy rozróżnić

  • dualne kształcenie zawodowe (w zakładach i w szkole zawodowej)
  • kształcenie zawodowe w szkole (w szkołach, szkołach zawodowych lub kollegiach zawodowych),
  • kształcenie maturalne wzgl. kształcenie specjalne dla gospodarki
  • studia i studia dualne,
  • doskonalenie zawodowe.

Kształcenie zawodowe nie może być mylone z ustawicznym kształceniem zawodowym, które jest oferowane równolegle w akademiach (zawodowych). Celem jest tu dostosowanie wiedzy i umiejętności do zmieniających się wymagań w dziedzinie zawodowej.

2. Dualne kształcenie zawodowe

Około 70 % wszystkich ukończonych w Niemczech szkoleń zawodowych ma formę dualnego szkolenia zawodowego (szkolenia zakładowego). „Dualny“ oznacza dwuczęściową formę kształcenie w różnych miejscach: W szkole zawodowej praktykant (stażysta) zdobywa wiedzę teoretyczną, w przedsiębiorstwie wiedzę i umiejętności praktyczne. Połączenie kształcenia w miejscu pracy z kształceniem w szkole zawodowej gwarantuje połączenie teorii z praktyką. Właśnie ze względu na połączenie teorii i praktyki, ta forma kształcenia jest uważana za szczególną cechę niemieckiego systemu edukacji i jest również uznawana na arenie międzynarodowej.

Większość oficjalnie uznanych kierunków szkół zawodowych, obecnie około 350 – opiera się na systemie dualnym. Zwłaszcza zawody w rzemiośle, handlu, przemyśle, usługach lub rolnictwie są kształcone w systemie dualnym. Nauka w szkole zawodowej odbywa się zazwyczaj przez 1 lub 2 dni w tygodniu, oprócz pracy w zakładzie. Na niektórych kursach szkoleniowych lekcje szkolne odbywają się w formie bloków: Tutaj stażysta jest na zmianę w szkole przez kilka tygodni na odcinku, a następnie z powrotem w firmie szkoleniowej. Podczas szkolenia w firmie otrzymujesz wynagrodzenie od firmy prowadzącej szkolenie.

Wskazówka: Krótkie filmy wideo Federalnego Instytutu Kształcenia i Szkolenia Zawodowego (niem. BiBBB) w języku niemieckim i angielskim dają wgląd w kształcenie zawodowe.

3. Szkolne kształcenie zawodowe

Oprócz dualnego kształcenia zawodowego Niemcy oferują również szkolne kształcenie zawodowe. Uznaje się, że wartość kształcenia wyłącznie szkolnego jest taka sama jak wartość kształcenia dualnego. Istnieje szeroki wybór szkolnych kursów szkolenia zawodowego, na przykład w sektorze opieki zdrowotnej i społecznej (pielęgniarka, asystentka farmaceutyczno-techniczna, pielęgniarka geriatryczna, asystentka społeczna, pedagog itp. w dziedzinie języków obcych oraz w dziedzinie technologii i IT (asystent ds. technologii informacyjnych) lub projektowania (asystent ds. technicznych projektowania). Kształcenie szkolne jest realizowane w szkołach państwowych i prywatnych lub akademiach zawodowych w pełnym wymiarze czasu i trwa 1 do 3 . Prywatne szkoły zawodowe mogą ewentualnie pobierać czesne.
Z reguły podczas kształcenia szkolnego nie pobiera się wynagrodzenia. Jednak w pewnych okolicznościach uczniowie szkół zawodowych są uprawnieni do wsparcia finansowego na mocy federalnej ustawy o pomocy w kształceniu - lepiej znanej jako Schüler - BAföG.

Porada: Ponieważ z reguły istnieją stałe terminy zapisów do szkół zawodowych, należy jak najszybciej uzyskać informacje od zainteresowanych szkół. Baza danych KURSNET Federalnej Agencji Pracy oferuje szczegółowy przegląd szkół zawodowych w krajach związkowych.

4. Kształcenie maturalne wzgl. kształcenie specjalne dla gospodarki

Środowisko biznesowe (zwłaszcza firmy przemysłowe i handlowe, firmy ubezpieczeniowe) oferuje szkolenia, które są specjalnie dostosowane do potrzeb absolwentów szkół średnich i nazywane są „szkoleniami specjalnymi zapewnianymi przez środowisko biznesowe” lub „szkoleniami dla absolwentów szkół średnich”.

Istnieją różne modele tych szkoleń w poszczególnych krajach związkowych. Z reguły charakteryzują się one praktycznym znaczeniem, ścisłym powiązaniem z potrzebami gospodarki i wysokimi standardami teoretycznymi. Oferty są dostępne w sektorze komercyjnym, ale także w branży IT (informatyk biznesowy), w językach obcych oraz w sektorze transportu (kontroler ruchu lotniczego). W szkole zawodowej wiedza z zakresu księgowości, rachunkowości, marketingu, informatyki lub języków obcych jest przekazywana w klasach specjalnych.

Istnieje specjalny program szkoleniowy dla absolwentów szkół średnich, przeznaczony w szczególności dla następujących zawodów szkoleniowych:

  • Technolog przemysłowy - specjalizacja technologia danych
  • Asystent/asystenka informatyczna
  • Informatyk/informatyczka
  • Specjalista ds. systemów informacji biznesowej
  • Kontroler ruchu lotniczego

W czasie trwania szkolenia otrzymasz wynagrodzenie z zakładu pracy oferującego naukę zawodu.

Porada: Centrum informacji zawodowej Federalnej Agencji Pracy oferuje pomocne informacje na temat aktualnie kształconych zawodów. Pomocne jest także osobiste doradztwo zawodowe Federalnej Agencji Pracy.

W swoich rozważaniach potencjalni stażyści powinni zawsze mieć na uwadze terminy rozpoczęcia szkolenia: Większość szkoleń rozpoczyna się 1 sierpnia lub 1 września. Wiele firm zaczyna szukać stażystów już na początku danego roku, a banki i większe firmy w szczególności rozpisują swoje miejsca na cały rok przed rozpoczęciem szkolenia. Osoby ubiegające się o szkolenie powinny rozpocząć szkolenie już w przedostatnim roku szkolnym, aby rozważyć, który zawód może być dla nich właściwy. Dni informacyjne w centrach informacji zawodowej agencji zatrudnienia lub na targach szkoleniowych również oferują wsparcie w poszukiwaniu szkoleń.

5. Doskonalenie zawodowe

Kształcenie zawodowe nie może być mylone z ustawicznym kształceniem zawodowym, które jest oferowane równolegle w akademiach (zawodowych). Celem jest tu dostosowanie wiedzy i umiejętności do zmieniających się wymagań w dziedzinie zawodowej.

Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe może również pogłębić lub poszerzyć już istniejące kształcenie zawodowe. Zostało to poprzedzone wcześniejszymi etapami kształcenia i/lub pośrednią działalnością zawodową. Doskonalenie zawodowe może być prowadzone we własnym zakresie, za pomocą ogólnodostępnych środków szkoleniowych lub, jeżeli kształcenie ustawiczne jest inicjowane przez przedsiębiorstwo, również w formie doskonalenia w przedsiębiorstwie.

W przypadku doskonalenia zawodowego rozróżniamy:

  • dokształcanie (dopasowanie wiedzy w wyuczonym zawodzie),
  • przeszkolenie (przekwalifikowanie zawodowe),
  • dokształcanie zawodowe w celu przejścia na wyższe stanowisko lub zdobycia nowej kwalifikacji,

Doskonalenie zawodowe jest generalnie możliwe także oprócz zawodu, a więc jako uzupełnienie pracy.

Dokształcanie ma na celu utrzymanie tych kwalifikacji, które zostały już nabyte w wyuczonym zawodzie. Powinny być pogłębiane, dostosowywane do rozwoju technicznego lub rozszerzane w taki sposób, aby umożliwić awans zawodowy. Kwalifikacje uzyskane w wyniku dokształcania są zazwyczaj weryfikowane w drodze egzaminów przeprowadzanych przez właściwe organy (zazwyczaj izby rzemieślnicze lub izby przemysłowo-handlowe).

Dokształcanie zawodowe w celu przejścia na wyższe stanowisko to na przykład kursy, na które uczęszczają fachowcy kończące się egzaminem mistrzowskim, kursy przygotowujące do egzaminów kwalifikacyjnych do specjalista ds. zarządzania lub szkolenia przygotowujące do egzaminu wg Rozporządzenia o egzaminach kwalifikacyjnych dla nauczycieli zawodu (niem. AEVO).

Pod pojęciem przeszkolenia rozumie się kształcenie lub dokształcania w innym nich dotychczas zawód. Wiedza i doświadczenie z poprzedniej pracy często pozwalają na skrócenie szkolenia do nowej pracy w porównaniu z osobą początkującą. Chociaż w szczególnych warunkach ktoś, kto nie posiada wcześniejszego wykształcenia zawodowego, może również wziąć udział w szkoleniu przekwalifikowującym, jest to wtedy szkolenie.

Przekwalifikowanie jest sposobem na zakwalifikowanie się do nowej pracy, jeśli stara praca nie może być dłużej wykonywana, na przykład ze względów zdrowotnych. W przeciwnym razie, ze względu na ciągłe zmiany strukturalne na rynku pracy, zmienia się zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników, a co za tym idzie, różne wymagania dotyczące szkolenia pracowników (np. w trakcie digitalizacji).

Przy pomocy środka przekwalifikowującego można dokonać reorientacji zawodowej i nauczyć się nowego zawodu. Kwalifikacja kończy się egzaminem przed właściwą izbą (Izba Przemysłowo-Handlowa, Izba Rzemieślnicza, itp.). Prowadzi np. do zdobycia uznanego dyplomu zawodowego Izby Handlowo-Przemysłowej lub do uzyskania świadectwa czeladniczego.
Czas trwania przekwalifikowania zależy od rzeczywistego czasu trwania szkolenia dla danego zawodu. Większość praktyk handlowych trwa 3 lata (od 21 miesięcy okresu przekwalifikowania), a w przypadku zawodów technicznych 3,5 roku (do 28 miesięcy czasu przekwalifikowania).

W Niemczech przekwalifikowanie jest często finansowane przez władze publiczne, zazwyczaj regionalne urzędy pracy i Federalną Agencję Pracy, czasami również przez Bundeswehrę, lub jako świadczenie rehabilitacyjne (ustawowe ubezpieczenie wypadkowe, niemieckie ubezpieczenie emerytalne, zakłady ubezpieczeń itp.