Instytucji wspierającej równe traktowanie pracowników unijnych

Rodzina

1. Świadczenia w i po okresie ciąży

Przyszłe matki zatrudnione w Niemczech są objęte ustawą o ochronie macierzyństwa (MuSchG). Ustawa ta chroni przed zagrożeniami w miejscu pracy i zapewnia szczególną ochronę przed wypowiedzeniem. Zgodnie z jej przepisami kobiety w okresie ostatnich 6 tygodni przed porodem mogą pracować tylko wtedy, jeśli wyrażą na to zgodę i w ogóle nie mogą pracować do końca 8. tygodnia po porodzie. W przypadku porodów przedwczesnych lub wielorakich matki mogą nie podejmować pracy do 12 tygodni po porodzie. Przy porodach przedwczesnych oraz w innych przypadkach przedwczesnego rozwiązania, okres ochrony macierzyństwa po porodzie przedłuża się o liczbę dni, które nie mogły być wykorzystane przed rozwiązaniem. Ponadto ustawa zabrania powierzania kobietom określonych rodzajów pracy (np. pracy w systemie akordowym, przy taśmie, pracy w zwiększonym wymiarze godzin, w niedzielę i w nocy). Jeżeli w indywidualnym przypadku lekarz wystawi zaświadczenie o przeciwwskazaniach do pracy, to zakaz taki również będzie obowiązywać.

Ustawa o ochronie macierzyństwa (MuSchG) wprowadza różne świadczenia, których celem jest ochrona kobiet przed pogorszeniem sytuacji finansowej w tym okresie:

  • zasiłek macierzyński (Mutterschaftsgeld)
  • wypłacany przez pracodawcę w okresie ochrony macierzyństwa dodatek do zasiłku macierzyńskiego (Arbeitgeberzuschuss)
  • wynagrodzenie w przypadku wydanego przez lekarza zakazu świadczenia pracy poza okresem ochrony macierzyństwa (Mutterschutzlohn).

2. Zasiłek rodzinny na dziecko (Kindergeld)

Jako obywatel UE masz prawo do niemieckiego zasiłku rodzinnego na swoje dzieci, jeżeli:

  • podlegasz w Niemczech nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Jest tak zawsze wtedy, gdy mieszkasz na terenie Niemiec. Jeżeli nie mieszkasz w Niemczech, ale co najmniej 90% dochodu uzyskujesz w Niemczech, to na swój wniosek możesz być traktowany jak osoba podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
  • Twoje dzieci mieszkają w Niemczech, w UE albo w Norwegii, Liechtensteinie, Islandii lub Szwajcarii.

Zasiłek rodzinny na dzieci możesz w zasadzie pobierać do momentu ich 18 urodzin. Zasiłek przysługuje na:

  • dzieci rodzone i przysposobione,
  • dzieci przybrane,
  • dzieci, dla których jesteś rodziną zastępczą,
  • wnuki.

Jeżeli Twoje dziecko ma więcej niż 18 lat, zasiłek rodzinny będziesz mógł otrzymać po spełnieniu określonych warunków.

Uwaga! Jeżeli Twoja rodzina mieszka w innym państwie UE, najpierw konieczne będzie ustalenie, który kraj jest właściwy w sprawie wypłaty zasiłku rodzinnego. Może się zdarzyć, że będziesz pobierać świadczenia częściowe w różnych krajach UE. Jest to uzależnione od Twojej sytuacji rodzinnej. Więcej dowiesz się tutaj.

Wniosek o zasiłek rodzinny na dziecko powinno złożyć w Kasie Świadczeń Rodzinnych (Familienkasse) to z rodziców, z którym dziecko mieszka. Zasiłek rodzinny na pierwsze i drugie dziecko wynosi po 204 euro miesięcznie, na trzecie dziecko 210 euro, a na każde kolejne – 235 euro.

Więcej informacji na temat zasiłku rodzinnego i sposobu złożenia wniosku znajdziesz na stronie internetowej Kasy Świadczeń Rodzinnych (brak wersji PL).

3. Dodatek na dziecko (Kinderzuschlag)

Dodatek na dziecko przysługujący zgodnie z § 6a federalnej ustawy o zasiłkach rodzinnych (BKGG) wynosi maksymalnie 185 euro miesięcznie na każde dziecko i razem z zasiłkiem rodzinnym pokrywa przeciętne nakłady na utrzymanie dzieci.
Rodzice mają prawo do dodatku na swoje dzieci, jeżeli:

  • dzieci nie zawarły związku małżeńskiego i nie ukończyły 25 lat,
  • mieszkają razem z rodzicami,
  • na dzieci wypłacany jest zasiłek rodzinny lub inne świadczenie wykluczające wypłatę zasiłku rodzinnego,
  • miesięczne dochody rodziców osiągają próg dochodu minimalnego w wysokości 900 euro w przypadku małżeństw i 600 euro w przypadku osób samotnie wychowujących dzieci,
  • dochody i majątek rodziny nie przekraczają progu dochodowego (podstawa wymiaru łącznie z kwotą dodatku na wszystkie dzieci),
  • dodatek na dzieci i ewentualnie przysługujący dodatek mieszkaniowy pokrywają potrzeby rodziny, wobec czego nie ma podstaw do wypłaty zasiłku dla bezrobotnych II (ALG II).

4. Zasiłek wychowawczy (Elterngeld)

Zasiłek wychowawczy to pomoc finansowa dla rodzin wypłacana po urodzeniu dziecka. Celem zasiłku jest zrekompensowanie brakującej części dochodu, jeśli po narodzinach dziecka sprawujesz nad nim opiekę i dlatego przerywasz lub ograniczasz pracę zawodową. Prawo do zasiłku wychowawczego występuje wtedy, gdy miejsce zamieszkania dziecka znajduje się na terenie Niemiec albo gdy rodzic jest lub był zatrudniony w Niemczech. Zasiłek wychowawczy może pobierać osoba, która:

  • w miesiącach, których dotyczy wniosek o zasiłek wychowawczy, pracuje miesięcznie średnio nie więcej niż 30 godzin tygodniowo,
  • osobiście sprawuje opiekę nad dzieckiem i je wychowuje,
  • mieszka z dzieckiem w jednym gospodarstwie domowym,
  • ma w Niemczech miejsce zamieszkania lub stałego pobytu.

Wniosek o zasiłek wychowawczy musisz złożyć w lokalnym urzędzie realizującym wypłatę tego świadczenia (Elterngeldstelle). Urząd właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania znajdziesz tutaj (brak wersji PL).

Przepisy dotyczące zasiłku wychowawczego przewidują różne modele dostosowane do potrzeb rodziców.

Podstawowy zasiłek wychowawczy wynosi od 65% do 100% dochodu netto przed narodzeniem dziecka i jest uzależniony od wysokości tego dochodu. Im niższy dochód, tym wyższy wymiar procentowy. Wysokość zasiłku to co najmniej 300 euro i maksymalnie 1800 euro miesięcznie. Ojcowie i matki mogą pobierać zasiłek przez maksymalnie 14 miesięcy i dowolnie dzielić ten okres pomiędzy siebie. Natomiast jeden rodzic może otrzymywać zasiłek przez okres co najmniej 2 i maksymalnie 12 miesięcy. Pełne 14 miesięcy można wykorzystać wtedy, gdy oboje rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem i na skutek tego tracą część dochodu z pracy. Osoby samotnie wychowujące dziecko mogą ze względu na brak partnera pobierać zasiłek wychowawczy stanowiący uzupełnienie utraconego dochodu z pracy przez pełne 14 miesięcy.
Istnieją także inne formy zasiłku wychowawczego, np. dla rodziców, którzy w okresie pobierania zasiłku chcą pracować na część etatu. Więcej na ten temat w module FAQ.

Uwaga! Przy zbiegu różnych świadczeń rodzinnych przysługujących obywatelom UE obowiązuje następująca zasada: do wypłaty świadczenia rodzinnego w pierwszej kolejności właściwy jest kraj, w którym pracują rodzice dziecka. Jeśli rodzice pracują w różnych krajach UE, do wypłaty świadczenia jako pierwszy zobowiązany jest kraj, w którym dziecko mieszka. Może się zdarzyć, że również inne państwo członkowskie będzie zobowiązane do wypłaty części świadczenia. Dzieje się tak wtedy, gdy wystąpi różnica pomiędzy świadczeniem wypłacanym przez pierwsze właściwe państwo, a świadczeniem, które musiałoby płacić drugie państwo. W trakcie urlopu wychowawczego jesteś osobą zatrudnioną, ponieważ Twój stosunek pracy nie wygasa.

5. Urlop wychowawczy (Elternzeit)

Do urlopu wychowawczego u swojego pracodawcy mają prawo pracownicy, dla których miejscem świadczenia pracy są Niemcy oraz pracownicy oddelegowani za granicę, o ile ich stosunek pracy podlega prawu niemieckiemu. Urlop wychowawczy pozwala na przerwanie pracy zawodowej lub skrócenie czasu pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Jeśli weźmiesz urlop wychowawczy, będziesz zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, a więc nie będziesz otrzymywać wynagrodzenia za pracę. Możesz natomiast – jeśli spełniasz opisane powyżej warunki – pobierać zasiłek wychowawczy.

Uwaga! W czasie urlopu wychowawczego nie możesz otrzymać wypowiedzenia. Twój stosunek pracy jest w tym okresie zawieszony, a Ty masz prawo do powrotu na swoje stanowisko pracy.

Aby otrzymać urlop wychowawczy, musisz spełnić określone warunki.

6. Opieka nad dziećmi

Dzieci po ukończeniu 1. roku życia mają prawnie zagwarantowane miejsce w żłobku lub przedszkolu (Kindertagesstätte, Kindergarten albo „Kita”) bądź u dziennego opiekuna (Tagesmutter albo Tagesvater). Wspomniana gwarancja opieki nad dzieckiem obowiązuje od ukończenia przez nie 1. roku życia do rozpoczęcia nauki szkolnej.

W określonych warunkach miejsce takie może zostać przyznane dziecku w wieku poniżej roku (np. jeżeli rodzice pracują, poszukują pracy lub uczą się zawodu).

Rodzice mogą wybrać, czy ich dziecko będzie korzystać z opieki w żłobku/przedszkolu, czy u dziennego opiekuna. Aby otrzymać miejsce opieki nad dzieckiem, musisz złożyć wniosek we właściwym urzędzie ds. młodzieży (Jugendamt-brak wersji PL).

Wiele urzędów ds. młodzieży udostępnia w internecie odpowiednie formularze oraz zestawienia informacji dotyczących kosztów opieki. Urzędy te oferują także indywidualne poradnictwo dla rodziców i wspierają ich w poszukiwaniach odpowiedniego miejsca opieki nad dzieckiem.

Rada: jeżeli chcesz znaleźć miejsce dla swojego dziecka, musisz je zgłosić z odpowiednim wyprzedzeniem. Istniejące miejsca są często szybko rozdzielane w związku z dużą liczbą zainteresowanych rodziców. Wielu z nich czeka na takie miejsce nawet ponad 6 miesięcy. Najlepiej zorientuj się jak najwcześniej w sytuacji.

Opieka w żłobku/przedszkolu wpływa bardzo korzystnie zwłaszcza na nabywanie umiejętności językowych przez Twoje dziecko. Dla dzieci i młodzieży, wychowujących się w środowisku, w którym niemiecki nie jest językiem ojczystym, w przedszkolach i szkołach istnieją specjalne oferty wspierające naukę niemieckiego (Deutschförderangebote).

We wszystkich krajach związkowych już w przedszkolu (najpóźniej przed pójściem dziecka do szkoły) przeprowadza się testy językowe w celu ustalenia, czy dziecko potrzebuje dodatkowych lekcji niemieckiego. Tym samym gwarantuje się, że będzie ono mogło potem radzić sobie z nauką w szkole.

Rada: jeżeli Twoje dziecko ma osiągać dobre wyniki w szkole, ważne jest, żeby dobrze mówiło po niemiecku. Skorzystaj z ofert w ramach wspierania nauki języka! W kilku krajach związkowych uczestnictwo w takich zajęciach dodatkowych jest obowiązkowe dla dzieci, u których stwierdzono niewystarczającą znajomość niemieckiego. Informacje na temat tych ofert otrzymasz bezpośrednio w przedszkolu albo szkole swojego dziecka oraz w poradniach dla imigrantów i w Służbach Imigracyjnych dla Młodzieży.

Źródła informacji w Twoim miejscu zamieszkania:

  • administracja miejska, gminna i powiatowa: urzędy ds. młodzieży,
  • poradnie rodzinne,
  • poradnie imigracyjne dla dorosłych,
  • żłobki i przedszkola (wiele z nich organizuje np. dni otwarte, podczas których można w ustalonym terminie zwiedzić placówkę i zapoznać się z jej koncepcją pedagogiczną. Terminy dni otwartych są ogłaszane na stronach internetowych placówek).

lub w internecie w języku niemieckim oder angielskim:

7. Świadczenia na cele edukacyjne i udział w życiu społecznym (Bildungs- und Teilhabepaket)

Dzieci, młodzież i osoby dorosłe w młodym wieku, które pobierają zasiłek dla bezrobotnych (ALG II), zasiłek lub inne świadczenie z pomocy społecznej, lub których rodzice otrzymują dodatek na dziecko albo dodatek mieszkaniowy, mają prawo do świadczeń finansowych na cele edukacyjne i udział w życiu społecznym. Świadczenia te obejmują:

  • jednodniowe wycieczki szkolne i przedszkolne,
  • kilkudniowe wyjazdy klasowe,
  • wyposażenie w pomoce naukowe do osobistego użytku,
  • dojazdy do szkoły,
  • pomoc w nauce,
  • dopłatę do obiadów w stołówce,
  • świadczenia na finansowanie udziału w życiu społecznym i kulturalnym (imprezach sportowych, muzycznych, rozrywkowych)

Wniosek o świadczenia na cele edukacyjne i udział w życiu społecznym należy złożyć we właściwym urzędzie swojego landu. Tutaj (brak wersji PL) dowiesz się, gdzie możesz złożyć wniosek o te świadczenia w miejscu swojego zamieszkania.

8. Świadczenia rodzinne

Świadczenia rodzinne, np. w Niemczech zasiłek rodzinny i zasiłek wychowawczy, funkcjonują wprawdzie we wszystkich państwach UE, ale w poszczególnych krajach występują duże różnice w wysokości i zasadach przyznawania tych świadczeń. Często pojawia się pytanie o właściwość danego kraju w zakresie wypłacania świadczeń rodzinnych. Zależy to bowiem od sytuacji Twojej rodziny.

  • Jeżeli Twoja rodzina mieszka w kraju, w którym jesteś ubezpieczony, to ten kraj będzie krajem wypłacającym świadczenia rodzinne. Będziesz je otrzymywać na takich samych warunkach i w takiej samej wysokości, jak obywatele tego kraju. To znaczy, że jeżeli pracujesz w Niemczech i mieszkasz tu ze swoją rodziną, otrzymujesz świadczenia rodzinne w takim samym zakresie, jak obywatele niemieccy.
  • Jeżeli Twoja rodzina nie mieszka w kraju, w którym jesteś ubezpieczony, może okazać się, że jesteś uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych w więcej niż jednym kraju. Zależy to od regulacji obowiązujących w tych krajach. Gdy Twoje uprawnienia obejmują kilka krajów, o właściwości kraju w zakresie wypłaty świadczeń decydują reguły pierwszeństwa zbiegających się świadczeń. Jeżeli świadczenia te w innym kraju są wyższe, możesz domagać się w nim wypłaty kwoty istniejącej różnicy.

Przykład: jedno z rodziców ma pracę w Niemczech, a drugie pracuje w Polsce i mieszka tam ze wspólnym dzieckiem. Zarówno w Polsce jak i Niemczech przysługuje wtedy zasiłek rodzinny na dziecko (Kindergeld). Polska wypłaca w takim przypadku świadczenie polskie, bo dziecko mieszka w Polsce. Ponieważ polski zasiłek rodzinny jest niższy od niemieckiego, Niemcy wypłacają istniejącą różnicę. Łącznie otrzymasz więc zasiłek w takiej wysokości, jaka obowiązuje w kraju z wyższymi świadczeniami.

9. Film wyjaśniający zasady przyznawania świadczeń dla rodzin

Osoby wychowujące dzieci mają prawo do pomocy ze strony państwa. Każda rodzina jest jednak inna i dlatego wprowadzono różne świadczenia oraz kwoty wolne od podatku. Ten film wyjaśnia zasady przyznawania świadczeń z zakresu polityki rodzinnej: zasiłku rodzinnego, dodatku na dziecko, zaliczki z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz przysługujących na dziecko kwot wolnych od podatku i ulgi podatkowej dla samotnych rodziców.

Film wideo został opublikowany na licencji Creative Commons by-nc-nd/3.0/. Może być rozpowszechniany i publikowany w celach niekomercyjnych, w oryginalnej postaci, z powołaniem na autorstwo „Federalnego Ministerstwa ds. Rodziny, Seniorów, Kobiet i Młodzieży” i Pełnomocniczki Rządu Federalnego ds. Migracji, Uchodźców i Integracji".

Film: zasiłek rodzinny

Film: kwoty wolne od podatku przysługujące na dziecko

Film: dodatek na dziecko

Film: zaliczka z tytułu świadczeń alimentacyjnych

Film: ulga podatkowa

FAQ Rodzina

Można otrzymać zasiłek rodzinny na dzieci w wieku powyżej 18 lat, jeżeli dzieci te:

  • po raz pierwszy uczą się w szkole, odbywają naukę zawodu, studia lub praktykę zawodową. Twoje dziecko musi przy tym zdobywać umiejętności, które umożliwią mu wykonywanie przyszłego zawodu.
  • są w trakcie nauki drugiego zawodu i pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jeżeli Twoje dziecko pracuje w ciągu roku więcej niż średnio 20 godzin tygodniowo, nie otrzymasz już zasiłku rodzinnego. Wyjątkiem jest zatrudnienie z wynagrodzeniem 450 euro (450-Euro-Job).
  • nie mogą rozpocząć nauki zawodu z powodu braku miejsca w placówce. Trzeba wtedy wykazać, że dziecko ubiega się o przyjęcie na naukę zawodu. Można to zrobić na przykład wtedy, gdy dziecko jest zarejestrowane w oddziale Federalnej Agencji Pracy (Agentur für Arbeit) lub lokalnym urzędzie zatrudnienia (Jobcenter) jako osoba poszukująca miejsca nauki zawodu.
  • są bezrobotne i zarejestrowane w oddziale Federalnej Agencji Pracy lub lokalnym urzędzie zatrudnienia jako osoby poszukujące pracy. Możliwość ta istnieje tylko do ukończenia 21 roku życia
  • odbywają służbę w ramach wolontariatu (Bundesfreiwilligendienst) lub inny podobny rodzaj służby.
  • znajdują się w fazie przejściowej pomiędzy dwoma etapami edukacji. Taka możliwość istnieje przez maksymalnie 4 miesiące.
  • z powodu niepełnosprawności nie są w stanie się samodzielnie utrzymać.

Koszty opieki są różne w zależności od gminy. To właśnie gminy pokrywają większość tych kosztów (niezależnie od tego, czy chodzi o placówkę miejską, prywatną, czy dziennego opiekuna). Rodzice opłacają zaś udział własny, wyliczany na podstawie dochodu rodziny. Przedszkola i żłobki prywatne są często droższe niż placówki miejskie.

W Niemczech istnieje wiele możliwości opieki nad dziećmi. Większość placówek opiekuńczych i wychowawczych jest prowadzona przez miasta bądź gminy, ale jest także dużo przedszkoli kościelnych i społecznych (zakładanych z inicjatywy grup rodziców). Pojawia się również coraz więcej ofert prywatnych.

W Niemczech funkcjonują następujące formy opieki:

dla grupy wiekowej do 3 lat:

  • dzienny opiekun,
  • żłobek,
  • żłobek/przedszkole ze wspólnymi grupami dla dzieci w różnym wieku,
  • inicjatywy rodziców (kluby malucha itp.)

od 3 lat do osiągnięcia wieku szkolnego:

  • przedszkole,
  • dzienny opiekun,

po osiągnięciu wieku szkolnego:

  • szkoły całodzienne,
  • świetlice (opieka po zajęciach szkolnych),
  • świetlice z pomocą w odrabianiu lekcji (opieka po zajęciach, najczęściej prywatne inicjatywy)

Podstawowy zasiłek wychowawczy wynosi od 65% do 100% dochodu netto przed narodzeniem dziecka i jest uzależniony od wysokości tego dochodu. Im niższy dochód, tym wyższy wymiar procentowy. Wysokość zasiłku to co najmniej 300 euro i maksymalnie 1800 euro miesięcznie. Ojcowie i matki mogą pobierać zasiłek przez maksymalnie 14 miesięcy i dowolnie dzielić ten okres pomiędzy siebie. Natomiast jeden rodzic może otrzymywać zasiłek przez okres co najmniej 2 i maksymalnie 12 miesięcy. Pełne 14 miesięcy można wykorzystać wtedy, gdy oboje rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem i na skutek tego tracą część dochodu z pracy. Osoby samotnie wychowujące dziecko mogą ze względu na brak partnera pobierać zasiłek wychowawczy stanowiący uzupełnienie utraconego dochodu z pracy przez pełne 14 miesięcy.

Zasiłek wychowawczy plus (ElterngeldPlus) przysługuje w przypadku urodzenia dziecka po 1 lipca 2015 roku. Jest to rozwiązanie przewidziane dla rodziców, którzy w czasie pobierania zasiłku pracują na część etatu. Zasiłek wychowawczy plus zastępuje więc tę część dochodu, o którą zmniejsza się wynagrodzenie przy zatrudnieniu na niepełnym etacie i podobnie jak podstawowy zasiłek wychowawczy wynosi od 65% do 100% utraconego dochodu. Zasiłek wychowawczy plus może wynosić maksymalnie połowę wymiaru zasiłku podstawowego, który przysługiwałby rodzicowi nie uzyskującemu dochodu z pracy na część etatu (co najmniej 150 euro, a maksymalnie 900 euro miesięcznie). Ponadto zasiłek wychowawczy plus przysługuje za podwójny okres, czyli zamiast 1 miesiąca zasiłku podstawowego przysługują 2 miesiące zasiłku wychowawczego plus.

Bonus partnerski (Partnerschaftsbonus): jeżeli obydwoje rodziców pracuje równolegle na część etatu i w ciągu 4 kolejnych miesięcy wykonuje pracę w wymiarze średnio 25-30 godzin tygodniowo, to każdy rodzic otrzyma zasiłek wychowawczy plus za 4 dodatkowe miesiące (bonus partnerski).

Jeżeli jesteś zatrudniony w Niemczech jako pracownik, możesz skorzystać z urlopu wychowawczego na opiekę i wychowanie dziecka. Aby otrzymać urlop wychowawczy, musisz mieszkać z dzieckiem w jednym gospodarstwie domowym. Prawo do urlopu wychowawczego mają obydwoje rodzice, ale urlop dla każdego z nich jest rozpatrywany osobno. W czasie urlopu wychowawczego rodzice mogą pracować do 30 godzin tygodniowo (razem do 60 godzin tygodniowo).

Jeżeli Twoje dziecko urodziło się przed 1 lipca 2015, możesz wziąć 12 miesięcy urlopu wychowawczego. Możesz też przenieść urlop na okres pomiędzy 3 rokiem życia, a ukończeniem 8 roku życia dziecka, o ile Twój pracodawca wyrazi na to zgodę. Urlop wychowawczy można wziąć w 2 częściach.

Na dzieci urodzone po 1 lipca 2015 przysługują 24 miesiące urlopu wychowawczego. Także w tym przypadku urlop możesz wziąć pomiędzy 3 rokiem życia, a ukończeniem 8 roku życia dziecka. Z urlopu wychowawczego możesz skorzystać w 3 częściach. Pracodawca może nie wyrazić zgody tylko na trzecią część tego urlopu w sytuacji, gdy w zakładzie pracy wystąpią ku temu ważne powody, a Twoje dziecko będzie mieć więcej niż 3 lata.

Wynagrodzenie dla matek, które nie mogą wykonywać pracy otrzymasz, jeżeli

  • przestaniesz pracować przed rozpoczęciem okresu ochrony macierzyństwa,
  • nie będziesz mogła podjąć pracy po zakończeniu tego okresu,
  • Twój pracodawca przydzieli Ci inną, gorzej płatną pracę.

Nie musisz obawiać się pogorszenia sytuacji finansowej. Zachowasz co najmniej swoje średnie wynagrodzenie z ostatnich 13 tygodni lub ostatnich 3 miesięcy przed zajściem w ciążę (Mutterschutzlohn). Wynagrodzenie to podlega opodatkowaniu, a także muszą być od niego odprowadzone obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne.

Zasiłek macierzyński służy zabezpieczeniu dochodu przyszłej lub młodej matki w okresie, w którym ze względu na ustawową ochronę macierzyństwa nie może ona podejmować pracy. Zasiłek macierzyński jest wypłacany przez państwowe kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okresie ochrony macierzyństwa – zarówno przed porodem, jak i po nim, a także za sam dzień porodu. Zasiłek macierzyński otrzymują tylko kobiety, które należą do państwowych kas ubezpieczenia zdrowotnego i jednocześnie mają prawo do zasiłku chorobowego.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od średniego wynagrodzenia netto z ostatnich rozliczonych 3 miesięcy kalendarzowych lub 13 tygodni i może wynosić maksymalnie 13 euro za każdy dzień. Aby otrzymać zasiłek macierzyński, musisz przedłożyć w kasie ubezpieczenia zdrowotnego zaświadczenie od lekarza lub od położnej o przewidywanym terminie porodu.

Pracownice nienależące do państwowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego (np. posiadające prywatne ubezpieczenie zdrowotne lub kobiety objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako członkowie rodziny) mogą otrzymać zasiłek macierzyński w łącznej wysokości 210 euro. Wypłatę zasiłku realizuje wydział ds. zasiłku macierzyńskiego w Federalnym Urzędzie Ubezpieczeń (Bundesversicherungsamt).

Jeśli wynagrodzenie netto za 1 dzień pracy przekracza 13 euro, pracodawca wypłaca kwotę różnicy w formie tzw. dodatku pracodawcy do zasiłku macierzyńskiego (Arbeitgeberzuschuss).

Właściwość ustala się według poniższych reguł pierwszeństwa przy zbiegu świadczeń:

  • zasadniczo właściwy jest kraj, w którym wykonywana jest praca – najemna bądź w ramach samozatrudnienia – albo pobierana emerytura/renta.
  • Jeżeli z tytułu wykonywania pracy najemnej lub w ramach samozatrudnienia masz w obu krajach uprawnienia do świadczeń rodzinnych, właściwy jest kraj zamieszkania Twojego dziecka. Jeżeli dziecko nie mieszka w żadnym z tych obu krajów, tylko w innym kraju UE, właściwy jest kraj, w którym świadczenia są wyższe.
  • Jeżeli Twoje uprawnienia w obu krajach wynikają z pobierania emerytury/renty, właściwy jest kraj zamieszkania dziecka. Gdy Twoje dziecko mieszka w innym kraju UE, właściwy jest kraj, w którym byłeś najdłużej ubezpieczony lub najdłużej mieszkałeś.
  • Jeżeli rodzice nie pracują ani nie pobierają emerytury/renty, uprawnienie do zasiłku rodzinnego na dziecko może obowiązywać tylko w kraju zamieszkania dziecka.

Przykłady

  • Rodzina Petersów mieszka w Niemczech. Pan Peters pracuje w Holandii i codziennie dojeżdża do pracy, a pani Peters prowadzi dom. W związku z miejscem zamieszkania w Niemczech rodzinie przysługuje tu zasiłek rodzinny na dziecko. Równolegle – w związku z pracą pana Petersa w Holandii – rodzinie przysługuje także holenderskie świadczenie na dziecko.
    Reguły pierwszeństwa stanowią, że krajem właściwym jest w pierwszej kolejności Holandia, ponieważ holenderskie uprawnienie wynika z faktu wykonywania tam pracy. Ponieważ jednak zasiłek rodzinny jest w Niemczech wyższy niż w Holandii, oprócz świadczenia holenderskiego rodzina otrzyma także kwotę różnicy między holenderskim i niemieckim zasiłkiem.
  • Pani Meyer pracuje w Niemczech. Pan Meyer mieszka z ich wspólną córką na Słowacji i pobiera tam rentę. z tego tytułu ma uprawnienia do słowackiego zasiłku rodzinnego na dziecko. Pani Meyer ma uprawnienia do takiego zasiłku w Niemczech ze względu na wykonywaną tam pracę. Niemcy są pierwszym krajem właściwym, ponieważ uprawnienia niemieckie wynikają z pracy, a słowackie z renty. Rodzina otrzymuje świadczenie niemieckie. Ponieważ słowackie świadczenie na dziecko jest niższe niż niemieckie, na Słowacji nie są wypłacane żadne dodatkowe świadczenia.

Dodatkowe informacje znajdziesz w informatorze nt. świadczeń na dzieci w przypadkach występowania uprawnień transgranicznych (brak wersji PL), wydanym przez Federalną Agencję Pracy. Na ostatniej stronie publikacji są wymienione instytucje odpowiedzialne za świadczenia rodzinne w poszczególnych państwach UE. To w tych instytucjach możesz złożyć wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko.

  • Wniosek o zasiłek rodzinny może złożyć tylko ten rodzic, z którym dziecko mieszka.
  • Wniosek należy złożyć na piśmie w Kasie Świadczeń Rodzinnych (Familienkasse). Kasa nie wysyła potwierdzenia przyjęcia wniosku, dlatego najlepiej wysłać wniosek listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Informacje na temat stanu postępowania można uzyskać telefonicznie w Kasie Świadczeń Rodzinnych.
  • Załatwianie wniosku o świadczenie rodzinne może potrwać kilka miesięcy. Gdy Kasa Świadczeń Rodzinnych rozpatrzy Twój wniosek, otrzymasz decyzję lub zostaniesz wezwany do uzupełnienia brakujących dokumentów. Powinieneś to zrobić niezwłocznie, by uniknąć dalszego przedłużenia postępowania.
  • Zasiłek rodzinny możesz otrzymać wstecznie za ostatnie 4 lata przed złożeniem wniosku.
  • W trakcie całej procedury rozpatrywania wniosku masz obowiązek bez wezwania informować Kasę Świadczeń Rodzinnych o zmianach dotyczących Twojej osobistej sytuacji, w szczególności o zmianie adresu, konta bankowego lub pracodawcy. Niedopełnienie tego obowiązku prowadzi do opóźnień w postępowaniu i może nawet spowodować odrzucenie wniosku.
  • Jeżeli w sprawie zasiłku rodzinnego zostanie wydana decyzja odmowna, to po wygaśnięciu terminu na złożenie zażalenia, to znaczy po upływie 1 miesiąca od otrzymania przez Ciebie decyzji, stanie się ona prawomocna. Nie będziesz wtedy już mógł otrzymać zasiłku rodzinnego za objęty decyzją okres i to niezależnie od tego, czy odrzucenie wniosku było zgodne z prawem, czy nie.

Więcej informacji znajdziesz w broszurze Federalnej Agencji Pracy na temat zasiłku rodzinnego w przypadkach dotyczących spraw transgranicznych (brak wersji PL).