Instytucji wspierającej równe traktowanie pracowników unijnych

Pobyt

Uprawnienia pobytowe obywateli UE reguluje niemiecka ustawa o swobodzie przemieszczania się obywateli UE (niem. skrótowiec FreizüG/EU). Zgodnie z § 11 FreizüG/EU w odniesieniu do obywateli UE obowiązują także wybrane przepisy ustawy o pobycie (niem. skrótowiec AufenthG), np. w zakresie dostępu do kursów nauki niemieckiego. Jednak zawsze, kiedy ustawa o pobycie oferuje obywatelom UE korzystniejsze regulacje niż ustawa o swobodzie przemieszczania się, stosuje się właśnie te korzystniejsze rozwiązania. Jeżeli regulacje FreizüG/EU nie znajdują zastosowania (ponieważ daną osobę np. pozbawiono prawa do swobodnego przemieszczania się), stosuje się przepisy AufenthG.

Jako obywatel UE uprawniony do swobodnego przemieszczania się nie potrzebujesz wizy ani pozwolenia na pobyt, żeby wjechać do Niemiec. Potrzebny Ci będzie jedynie ważny paszport albo dowód osobisty. Wjazd i pobyt przez okres do 3 miesięcy nie podlegają żadnym dodatkowym warunkom.

Z prawa do pobytu dłuższego niż 3 miesiące możesz korzystać, jeżeli:

  • jesteś zatrudniony albo pracujesz na własny rachunek,
  • poszukujesz pracy i masz uzasadnione szanse na jej znalezienie,
  • nie pracujesz zarobkowo, ale dysponujesz wystarczającymi własnymi środkami na pokrycie kosztów życia oraz ubezpieczenie zdrowotne (dotyczy to także studentów i osób uczących się zawodu),
  • przebywałeś już legalnie w Niemczech przez co najmniej 5 lat (prawo stałego pobytu).

W przypadku przeniesienia swojego miejsca zamieszkania do Niemiec, musisz – tak, jak obywatele niemieccy – zameldować się w lokalnym urzędzie meldunkowym (Meldebehörde) w ciągu 2 tygodni od wprowadzenia się do nowego mieszkania. Będzie Ci do tego potrzebne poświadczenie udostępnienia mieszkania (Wohnungsgeberbestätigung), wystawione przez jego właściciela albo wynajmującego. Wynajmujący poświadcza w tym dokumencie, że wprowadziłeś się do mieszkania. Przy składaniu wniosku o meldunek należy przedłożyć dowody osobiste lub paszporty wszystkich meldowanych w mieszkaniu osób. Właściwy urząd meldunkowy przekazuje następnie wszystkie wymagane dane właściwemu urzędowi ds. cudzoziemców (Ausländerbehörde).

Uwaga! Jeżeli nie zameldujesz się w obowiązującym terminie, może Ci grozić grzywna nawet do 1000 euro.

Rada: jeżeli masz już zaświadczenie od pracodawcy o zatrudnieniu albo umowę o pracę, warto przedłożyć te dokumenty od razu przy dopełnianianiu formalności meldunkowych. Urząd meldunkowy przekaże je wraz z danymi dotyczącymi meldunku urzędowi ds. cudzoziemców.

Uwaga! W przypadku niektórych dokumentów jest wymagane ich poświadczenie i tłumaczenie na niemiecki.

Następujący członkowie rodziny mogą przybyć do Niemiec wraz z obywatelami UE korzystającymi ze swobody przemieszczania się albo dołączyć do nich później:

  • małżonkowie,
  • partnerzy i partnerki życiowe z zarejestrowanych związków,
  • własne dzieci i wnuki w wieku do 21 lat,
  • dzieci lub wnuki w wieku powyżej 21 lat oraz krewni wstępni w linii prostej (rodzice, dziadkowie itd.) tylko w przypadku, jeżeli obywatel/obywatelka UE, jego/jej małżonka/małżonek lub partner/partnerka z zarejestrowanego związku mają takie osoby na swoim utrzymaniu.

Uwaga! Członkowie rodziny niebędący obywatelami UE (obywatele państw trzecich) potrzebują – w zależności od kraju pochodzenia – wizy przy wjeździe do Niemiec.

FAQ Pobyt

Dane osobowe pobiera się zwykle z krajowych paszportów lub dowodów osobistych i w tym zakresie nie są potrzebne tłumaczenia. Sytuację rodzinną ustala się jednak z reguły na podstawie aktów stanu cywilnego (stwierdzających urodzenie, zawarcie małżeństwa lub zgon), a dopiero potem wprowadza odpowiednie dane do dokumentacji.

W krajach UE, które przystąpiły do Konwencji z dnia 8 września 1976 r. dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, zwanej dalej (Konwencją – brak wersji PL), można wystawiać wielojęzyczne odpisy wspomnianych aktów. Są one uznawane w państwach będących stronami Konwencji bez dodatkowych formalności (legalizacji czy poświadczenia klauzulą apostille).

Dokumenty z innych krajów muszą zostać odpowiednio poświadczone w kraju macierzystym, a następnie przetłumaczone na niemiecki przez tłumacza przysięgłego. Poświadczenia może dokonać albo właściwy organ w kraju macierzystym (apostille), albo właściwa niemiecka placówka zagraniczna (legalizacja).

Jako obywatel UE możesz wjechać do Niemiec i przebywać tu w celu poszukiwania pracy (§ 2 ust. 1 p. 1a ustawy o swobodzie przemieszczania się obywateli UE – FreizügG/EU). Do wjazdu wystarczy ważny paszport lub dowód osobisty. Prawo pobytu w Niemczech związanego z poszukiwaniem pracy obejmuje początkowo okres 3 miesięcy. Po jego upływie urząd ds. cudzoziemców może wezwać Cię do uwiarygodnienia spełniania przesłanek do dalszego korzystania z prawa do swobody przemieszczania się. Oznacza to konieczność złożenia oświadczenia, że szukasz pracy, ale nie oznacza (jeszcze) konieczności udokumentowania tych poszukiwań. Dopiero gdy długość pobytu przekroczy 6 miesięcy, wspomniany urząd może zażądać od Ciebie udokumentowania starań o pracę oraz perspektywy jej znalezienia. Perspektywa znalezienia zatrudnienia na rynku pracy jest negatywna, jeżeli po uwzględnieniu Twoich kompetencji i życiorysu zawodowego okaże się, że znalezienie dla Ciebie odpowiedniego zatrudnienia wydaje się obiektywnie niemożliwe.
Jeżeli znajdziesz pracę, zaświadczenie od pracodawcy lub umowa o pracę będą wystarczającą podstawą Twojego prawa pobytu w Niemczech.

Członkowie rodziny niebędący obywatelami UE (obywatele państw trzecich) potrzebują – w zależności od kraju pochodzenia – wizy przy wjeździe do Niemiec. Wniosek o wizę należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem w niemieckim konsulacie albo niemieckiej ambasadzie. Wizę otrzymuje się zwykle w ciągu 15 dni i jest ona bezpłatna.

W celu udokumentowania swojego prawa pobytu w Niemczech członkowie rodziny obywatela UE – niebędący obywatelami UE – otrzymują w ciągu 6 miesięcy kartę pobytu. Aby ją uzyskać, muszą przedłożyć paszport albo dokument zastępczy w miejsce paszportu i udowodnić, że są członkami rodziny obywatela UE, który mieszka już w Niemczech bądź wjeżdża z nimi do Niemiec. Poświadczenie przedłożenia tych informacji wystawia się niezwłocznie. Nie trzeba spełniać żadnych dodatkowych warunków. Posiadający uprawnienia pobytowe członkowie rodzin obywateli UE zatrudnionych w Niemczech mają takie same prawa i obowiązki, jak obywatele UE. Mogą np. od pierwszego dnia pobytu w Niemczech pracować zarobkowo w ramach pracy najemnej bądź samozatrudnienia.